Ngữ pháp tiếng Việt của Đắc Lộ (1651) và những ảnh hưởng của nó trong việc miêu tả ngữ pháp tiếng Việt

Tóm tắt

Dictionarium annamiticum, lusitanum et latinum của Alexandre de Rhodes xuất bản tại Roma vào 1651. Công trình này dựa trên nghiên cứu về tiếng Việt của nhiều nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, những người khá thông thạo tiếng Việt, trong đó phải kể đến F. Pina và C. Borri. Công trình này của ông gồm 8 chương, trong đó ông dành ra 6 chương để bàn về phân loại từ trong tiếng Việt. Alexandre de Rhodes phân từ tiếng Việt thành bảy từ loại: danh từ (bao gồm cả tính từ), động từ, đại từ, giới từ, trạng từ, thán từ, liên từ. Với nhóm từ loại, ông tiến hành miêu tả dựa trên sự đối sánh với tiếng Latin. Chính vì dựa trên một hệ thống ngôn ngữ được xem là định chuẩn, có thể thấy rằng những miêu tả ngôn ngữ học về tiếng Việt của ông khá thú vị và có nhiều nhận định có giá trị. Tuy nhiên, việc áp đặt các quy chuẩn trong miêu tả ngôn ngữ học của ông, đặc biệt là việc áp định các nhãn ngữ pháp cho các đơn vị từ vựng trong tiếng Việt để lại nhiều hệ lụy mà dấu vết vẫn còn in đậm trong các công trình nghiên cứu ngữ pháp tiếng Việt ra đời sau đó.