Thủy binh chúa Nguyễn với việc bảo vệ chủ quyền, khai thác nguồn lợi biển đảo trên biển Đông
Tóm tắt
Suốt hơn hai thế kỷ (từ đầu thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XIX), các chúa Nguyễn ở Đàng Trong đã ra sức xây dựng và phát triển lực lượng thủy binh nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo.
Lực lượng thủy binh Đàng Trong ngày càng lớn mạnh cả về quân số, phương tiện và vũ khí. Các chúa Nguyễn rất quan tâm và thường xuyên đốc thúc việc tuyển quân để biên chế cho các hạm đội. Thông qua hoạt động giao thương, các chúa Nguyễn đã tạo được mối quan hệ với người phương Tây, nhờ họ mua vũ khí và hướng dẫn cách chế tạo vũ khí, từ đó Đàng Trong đã chế tạo thành công một số loại súng trang bị cho cả bộ binh lẫn thủy binh. Các chúa Nguyễn cũng rất quan tâm đến việc đóng thuyền và tổ chức luyện quân. Thuyền chiến thời này có những bước tiến bộ đáng kể về mặt kỹ thuật, tăng cường tính năng chiến đấu. Nhờ vậy, thủy binh thời chúa Nguyễn đã lập được nhiều chiến công oanh liệt, tiếp nối truyền thống thủy chiến của dân tộc ta. Tiêu biểu có thể kể đến các sự kiện sau:
- Đánh chìm tàu hải tặc Nhật Bản năm 1585,
- Đánh tan cuộc tấn công của hải quân Công ty Đông Ấn Hà Lan năm 1643,
- Đánh đuổi quân Anh, làm chủ quần đảo Côn Lôn năm 1705,…
Ngoài lực lượng chính binh hùng mạnh, chúa Nguyễn còn lập các đội ngư binh để tuần tra, bảo vệ và khai thác nguồn lợi biển đảo trên Biển Đông. Các đội Hoàng Sa, Bắc Hải, Quế Hương, Đại Mạo Hải Ba, Quế Hương Hàm,... lần lượt ra đời. Họ xuất phát là ngư dân, sau đó tự nguyện gia nhập đội ngũ làm nhiệm vụ cho nhà nước theo kiểu lính nghĩa vụ nên được gọi là những “quân nhân” hay “ngư binh”. Ngoài việc thu lượm vàng bạc, khí cụ,… của các tàu đắm mang về cho nhà nước chúa Nguyễn; họ còn sẵn sàng ứng chiến mỗi khi có kẻ thù xâm phạm chủ quyền biển đảo quốc gia. Họ thực sự là những “hùng binh” trên biển.
Có thể thấy, nhiệm vụ của các đội ngư binh rất nặng nề, không thuần túy về kinh tế mà luôn kết hợp với nghĩa vụ quân sự; du thám, trình báo về các bọn thổ phỉ ngoài biển; chống cướp biển, bảo vệ Biển Đông. Họ phải đối mặt với nhiều gian nguy, đói khổ để bảo vệ chủ quyền biển đảo, đem lại lợi ích cho đất nước. Vì lẽ đó, nó tồn tại suốt thời các chúa Nguyễn và cả nhà Nguyễn sau này. Những tư liệu mới được phát hiện gần đây phản ánh nhiều điều thú vị về hoạt động của các đội ngư binh cũng như sinh hoạt của các chiến binh trên biển trong thời gian “công tác”. Với những gì làm được, các chiến binh trên biển thời này đã dựng lên một biểu tượng đẹp đẽ, sáng ngời lòng yêu nước và tinh thần xả thân vì nước. Chúa Nguyễn còn thiết lập Ty tàu, là cơ quan phụ trách việc quan hệ với tàu thuyền nước ngoài nhằm kiểm soát tình hình an ninh trên biển.