Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp
Tạp chí của Trường Đại học Lâm nghiệp
Bồi hoàn đa dạng sinh học: Khung lí thuyết toàn cầu, thực tiễn áp dụng và khuyến nghị cho Việt Nam
Mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường tự nhiên là bài toán hóc búa của mỗi quốc gia và toàn cầu. Bồi hoàn đa dạng sinh học (ĐDSH) (Biodiversity Offsets) nổi lên như một công cụ quan trọng nhằm dung hòa giữa áp lực phát triển kinh tế - xã hội và nỗ lực hướng tới mục tiêu bảo tồn. Tuy nhiên, tính phức tạp, thậm chí là độc nhất không thay thế và thời gian hình thành dài của hệ sinh thái tạo ra thách thức lớn cho cơ chế này về bảo đảm tính tương đương sinh thái và tính bổ sung. Bài báo làm rõ nền tảng lí thuyết với nguyên tắc cốt lõi là Thứ bậc ưu tiên giảm thiểu (Mitigation Hierarchy) và mục tiêu đạt được “Không suy giảm ròng” (No net loss); phân tích thực tiễn triển khai tại các quốc gia tiên phong như Hoa Kỳ với ngân hàng bồi hoàn đất ngập nước, Úc với chính sách bồi hoàn ĐDSH và Trung Quốc với phí phục hồi rừng, thảm thực vật đồng cỏ và đất ngập nước; đồng thời đánh giá bối cảnh pháp lý - thể chế tại Việt Nam. Trên cơ sở phân tích, tổng hợp lý thuyết và kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu đã đưa ra một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện xây dựng và áp dụng cơ chế bồi hoàn ĐDSH hiệu quả, minh bạch và có trách nhiệm, góp phần biến công cụ này thành một giải pháp bảo tồn thực chất thay vì một “giấy phép hủy hoại” môi trường.
Đa dạng loài thực vật chứa tinh dầu tại Núi Dinh, Thành phố Hồ Chí Minh
Thực vật chứa tinh dầu là những loài tổng hợp các hợp chất hóa học với cấu trúc chuyên biệt dễ bay hơi có trong các bộ phận khác nhau của cây, chúng giữ vai trò quan trọng đối với đời sống của con người. Thông qua phương pháp điều tra tuyến tại hiện trường, kết hợp phương pháp truyền thống và hiện đại trong nhận diện loài cây có tinh dầu. Kết quả nghiên cứu này ghi nhận 99 loài thực vật chứa tinh dầu thuộc 77 chi, 31 họ của 2 ngành thực vật có mạch là Hạt trần (Gymnospermatophyta) và Hạt kín (Angiospermatophyta) đã được khám phá. Các loài thuộc 5 dạng sống khác nhau, trong đó cây thân thảo phong phú nhất với 30 loài (30,30%). Ngoài cho giá trị tinh dầu, 86,87% tổng số loài còn có các giá trị sử dụng khác, trong đó cây thuốc chiếm ưu thế (84 loài), tiếp đến là cây cho gỗ (22 loài), cây ăn được (16 loài), cây làm cảnh (11 loài), cây cho dầu béo (5 loài), tanin và thuốc nhuộm (4 loài), thấp nhất là cây có độc (3 loài). Đáng chú ý, 62 loài đang bị đe dọa ở các mức độ bảo tồn khác nhau. Trong số này, 60 loài được liệt kê trong Sách Đỏ IUCN (2025), 5 loài được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam (2024) và 2 loài được xếp vào Nhóm IIA theo Nghị định số 84/2021/NĐ-CP và Thông tư 85/2025/TT-BNNMT. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất chiến lược quản lý, phát triển và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên tại Núi Dinh, Thành phố Hồ Chí Minh.
Thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và những tác động môi trường tại các vườn ươm keo lai ở xã Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và những tác động đến môi trường cũng như sức khỏe con người tại các vườn ươm keo lai ở xã Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai. Dữ liệu nghiên cứu được tổng hợp từ nguồn thứ cấp như công trình nghiên cứu, văn bản pháp luật hiện hành, kết hợp với dữ liệu sơ cấp thông qua phỏng vấn trực tiếp 68 hộ sản xuất, đồng thời khảo sát chuyên sâu tại 5 nông hộ. Kết quả nghiên cứu cho thấy người dân đang sử dụng 31 loại thuốc BVTV, chủ yếu là thuốc hóa học, trong đó có hoạt chất không thuộc Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam như Glyphosate và Acephate. Trung bình mỗi lô hom keo lai sử dụng khoảng 1,16 kg thuốc BVTV, ước tính tổng lượng thuốc sử dụng trên toàn xã lên đến gần 14,7 tấn/năm, phát sinh khoảng 1,47 tấn chất thải rắn nguy hại từ bao bì. Việc pha trộn và sử dụng thuốc chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, thiếu hướng dẫn kỹ thuật, tăng nguy cơ kháng thuốc, giảm hiệu quả phòng trừ dịch hại, tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe người lao động. Đáng chú ý, việc sử dụng đồ bảo hộ lao động còn sơ sài, khiến người phun thuốc thường xuyên gặp những triệu chứng như đau đầu, buồn nôn, khó thở. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp quản lý, tuyên truyền, tập huấn sử dụng thuốc BVTV an toàn, hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững và đáp ứng tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế.
Đánh giá công tác chuyển đổi số tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chuyển đổi số (CĐS) tại Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) Nghi Lộc. Phương pháp sử dụng là: thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp, xử lý số liệu, đánh giá theo thang đo Likert, phân tích SWOT. Kết quả cho thấy, giai đoạn 2021-2025, đơn vị đã tiếp nhận 78.702 hồ sơ cấp giấy chứng nhận (GCN), với tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 85% năm 2025; tiếp nhận 127.564 hồ sơ đăng ký biến động đất đai (ĐĐ), tỷ lệ trực tuyến đạt 81,67% năm 2025; cơ sở dữ liệu (CSDL) địa chính hiện có 475.851 thửa đất và 299.467 hồ sơ địa chính, tỷ lệ số hóa và xử lý trực tuyến ngày càng tăng; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 49,11%. Việc thực hiện nhiệm vụ của đơn vị được đánh giá ở mức tốt với 4/12 tiêu chí ở mức rất tốt, 8/12 tiêu chí ở mức tốt; công tác CĐS được đánh giá tốt với cả 4/4 nhóm tiêu chí; cho thấy việc triển khai CĐS tại Chi nhánh VPĐKĐĐ Nghi Lộc đã đạt hiệu quả khá đồng đều. Từ kết quả phân tích SWOT, bài báo đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả CĐS, gồm: xây dựng chiến lược phù hợp; hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; phát triển hạ tầng công nghệ và hoàn thiện CSDL ĐĐ; phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực số; tăng cường khai thác và phát huy giá trị dữ liệu ĐĐ.
NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG TÍNH CHẤT ĐẤT CỦA MÔ HÌNH TRỒNG RAU TRUYỀN THỐNG VÀ MÔ HÌNH TRỒNG RAU AN TOÀN TẠI HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG
Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu đất nông nghiệp tại các xã: Song Vân, Ngọc Vân và Ngọc Châu, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Tại thời điểm nghiên cứu, trên cánh đồng đang trồng các loại rau màu theo mùa vụ, nhóm tác giả lựa chọn nghiên cứu trên rau mồng tơi và rau cải ngọt ở mô hình truyền thống và mô hình an toàn. Mẫu được lấy và phân tích theo đúng TCVN hiện hành. Kết quả nghiên cứu đã đánh giá được hiện trạng một số tính chất của đất: độ pH của đất ở mô hình an toàn khi tiến hành trồng rau mồng tơi và cải ngọt dao động từ 6,47 – 6,65 thích hợp cho việc trồng rau ăn lá, trong khi đó pH ở mô hình truyền thống trong quá trình trồng rau dao động từ 5,92 – 6,10 (nằm ngoài khoảng khuyến cáo) không thích hợp cho việc phát triển của rau ăn lá. Hàm lượng chất hữu cơ và mùn ở cả hai mô hình đều ở mức trung bình, tuy nhiên ở mô hình an toàn cao hơn mô hình truyền thống lần lượt là 1,64 và 1,43 lần, trong khi đó các thông số về hàm lượng Kts, Pts ở mô hình truyền thống cao hơn so với mô hình an toàn, điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng, đồng thời phản ánh một phần hiện trạng sử dụng phân bón hóa học trong quá trình canh tác của 2 mô hình.
ĐÁNH GIÁ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẬM TIÊN ĐỘ CỦA DỰ ÁN KIỂM KÊ ĐẤT ĐAI: NGHIÊN CỨU TẠI THÀNH PHỐ HOÀ BÌNH
Luật Đất đai 2013 quy định Kiểm kê đất đai là một trong 15 nội dung rất quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai và được thực hiện 5 năm một lần. Trong nghiên cứu này, tác giả đã khảo sát 130 người cùng 25 biến quan sát, đồng thời sử dụng chỉ số quan trọng tương đối (RII) để xếp hạng các yếu tố gây chậm tiến độ trong nhóm các yếu tố khác nhau. Phương pháp phân tích hồi quy bội được sử dụng và đã khẳng định 5 nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến chậm tiến độ của dự án với mức độ ảnh hưởng từ cao đến thấp theo thứ tự: (1) Đơn vị tư vấn, (2) Chủ đầu tư, (3) Cơ quan quản lý nhà nước, (4) Đơn vị giám sát kỹ thuật, (5) Các yếu tố xuất phát từ bên ngoài với hệ số hồi quy tương ứng lần lượt là 0,256; 0,245; 0,198; 0,153 và 0,057. Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp nhằm góp phần đẩy nhanh tiến độ của công tác kiểm kê trong giai đoạn tới tại thành phố Hoà Bình nói riêng và cả nước nói chung.
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG
Dồn điền đổi thửa (DĐĐT) khắc phục tình trạng manh mún đất đai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng cơ giới hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học và áp dụng các mô hình sản xuất nông nghiệp (SXNN) hàng hóa góp phần nâng cao thu nhập và đời sống của nông hộ. Kết quả công tác DĐĐT đã có tác động tích cực đến SXNN tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang như: tăng quy mô diện tích thửa đất từ 538,9 m2 lên 989,6 m2, giảm bình quân số thửa/hộ từ 5,03 thửa xuống 2,31 thửa; tăng hệ số sử dụng lên 0,2 lần, hình thành 19 cánh đồng mẫu lớn với diện tích tối thiểu 20 ha, đáp ứng yêu cầu thực hiện cơ giới hóa trong khâu làm đất, thu hoạch, liên kết sản xuất và bán sản phẩm. Ngoài ra, kết quả của công tác này còn tác động đến quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (đạt 34,31%), biến động cơ cấu và hệ số sử dụng đất nông nghiệp. Phương án DĐĐT nhận được sự đồng thuận của phần lớn nhân dân các xã trong huyện với 88,14% hộ gia đình đồng ý. Cơ sở hạ tầng phục vụ SXNN sau DĐĐT như hệ thống giao thông, kênh mương nội đồng được đầu tư nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các mô hình SXNN hàng hóa góp phần nâng cao thu nhập và đời sống nông hộ. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả của công tác DĐĐT cần phải thực hiện các giải pháp đồng bộ với sự đồng thuận của người dân địa phương.
THÀNH PHẦN VÀ CHỈ SỐ ĐA DẠNG LOÀI CÂY GỖ CỦA MỘT SỐ TRẠNG THÁI RỪNG LÁ RỘNG THƯỜNG XANH TẠI HUYỆN BÙ ĐĂNG, TỈNH BÌNH PHƯỚC
Nghiên cứu về thành phần loài và các chỉ số đa dạng sinh học ở rừng nhiệt đới là cần thiết để tạo lập cơ sở dữ liệu theo dõi, giám sát đa dạng, góp phần bảo vệ và phục hồi những khu rừng bị suy thoái. Nghiên cứu tiến hành so sánh đa dạng và thành phần loài thực vật thân gỗ ở 3 trạng thái rừng lá rộng thường xanh với các cấp trữ lượng khác nhau (trung bình, nghèo và kiệt) tại huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước. Các chỉ tiêu định lượng đa dạng sinh học và thành phần loài được xác định từ số liệu điều tra 57 ô tiêu chuẩn với diện tích ô là 0,05 ha . Nghiên cứu đã ghi nhận 1072 cá thể thuộc 102 loài, 88 chi và 51 họ khác nhau từ 2,85 diện tích ô mẫu điều tra. Trong đó, có 3 loài nằm trong Sách Đỏ Việt Nam (2007), 1 loài nằm trong nghị định 06/2019 của chính phủ và 7 loài nằm trong danh mục của IUCN. Ngoài ra, Dẻ trắng, Trâm và Trường là 3 loài ưu thế trong các trạng thái rừng nghiên cứu. Ngoại trừ chỉ số Pielou, rừng trung bình có các chỉ số đa dạng cao hơn so với trạng thái rừng nghèo kiệt. Các chỉ số đa dạng sinh học trong 3 trạng thái rừng lần lượt như sau: Menhinick (3,45-4,58), Shannon-Wiener (2,07-2,55), Simpson (0,82-0,89), Pielou (0,31-0,37) và Brillouin (1,52-2,06). Nghiên cứu đã bổ sung những thông tin hữu ích về đa dạng và thành phần loài cây gỗ, cung cấp cơ sở dữ liệu cho công tác xây dựng kế hoạch quản lý và bảo tồn đối với rừng lá rộng thường xanh tại khu vực nghiên cứu.
TỔNG QUAN VỀ CÁC MÔ HÌNH DỰ BÁO XÓI MÒN ĐẤT VÀ ỨNG DỤNG
Xói mòn đất là vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến khả năng sản xuất của đất, bồi tụ phù sa trong các lưu vực và suy giảm chất lượng nước. Phương pháp mô hình hóa được công nhận là rất ưu việt để ước tính lượng đất bị xói mòn xảy ra theo thời gian và không gian. Những mô hình ước tính và mô phỏng lượng đất bị xói mòn có sự khác biệt lớn về mức độ phức tạp dữ liệu đầu vào, nguyên lý mô phỏng, các hiển thị và quy mô các dữ liệu đầu ra. Được sử dụng rộng rãi nhất là mô hình USLE và có sửa đổi (M)USLE. Những năm gần đây, các nghiên cứu về xói mòn đất trên thế giới ngày càng hướng về các mô hình quá trình vật lý (MMF, AGNPS, SWAT) và mô hình động thái trên cơ sở vật lý (CREAMS, EUROSEM, KINEROS, EPIC, WEEP) do những mô hình này mô phỏng chi tiết hơn diễn biến của hiện tượng xói mòn đất, nhờ đó có thể ước tính được lượng đất xói mòn ở các giai đoạn và quy mô lớn hơn, đồng thời phần nào giải quyết những khó khăn trong quá trình hiệu chỉnh và kiểm chứng trên thực địa. Sự phát triển của công nghệ thông tin sẽ tạo ra xu hướng mới trong nghiên cứu xói mòn đất với sự kết hợp với RS, GIS, dữ liệu lớn về thổ nhưỡng, địa hình, sử dụng đất và thời tiết. Xu hướng này giúp xác định chính xác hơn các khu vực có nguy cơ xói mòn, hỗ trợ các quá trình ra quyết định về chính sách sử dụng đất nhằm đạt được nhiều mục tiêu về phát triển bền vững.
NGHIÊN CỨU HÀM LƯỢNG CHẤT DINH DƯỠNG TRONG MỘT SỐ LOẠI RAU CỦ SAU SẤY
Sấy khô là một phương pháp bảo quản nông sản dài hạn góp phần phát triển bền vững sản xuất nông lâm nghiệp, với nguyên lý tách nước ra khỏi sản phẩm sấy, rau củ nhờ đó mà bảo quản được lâu hơn. Nghiên cứu này khảo sát sự thay đổi vitamin C và các vi khoáng Ca, Fe, P trong 5 loại rau củ cà rốt, bí đỏ, chùm ngây, rau ngót và cải bó xôi sau khi sấy nóng tại 1000C và sấy lạnh tại các nhiệt độ 100C, 300C, 500C. Hàm lượng vitamin C được xác định theo tiêu chuẩn TCVN 6427-2:1998, các vi khoáng Ca, Fe, P được xác định bằng phương pháp ICP-MS. Hàm lượng vitamin C giảm mạnh trong các mẫu rau củ theo nhiệt độ sấy, rau chùm ngây có tỉ lệ vitamin C còn lại cao nhất, 11,80% đến 25,46% trong điều kiện sấy lạnh và còn lại 0,41% sau sấy nóng; không có sự chênh lệch nhiều đối với hàm lượng các vi khoáng Ca, Fe, P được giữ lại. Tỉ lệ P trong các mẫu còn lại sau sấy cao hơn Ca, Fe, trung bình là 73,99% đến 85,90%. Trong 5 loại rau củ, bí đỏ có tỉ lệ sắt được giữ lại cao nhất 83,78 đến 84,7% khi sấy lạnh; rau chùm ngây có tỉ lệ canxi được giữ lại cao nhất, 74,23% đến 78,57%. Tỉ lệ dinh dưỡng được giữ lại cao hơn khi sấy lạnh rau củ trong khoảng nhiệt độ từ 300C đến 500C.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ RỪNG BỀN VỮNG CỦA NHÓM HỘ CHỨNG CHỈ RỪNG NGỌC SƠN - THANH HÓA SAU KHI ĐƯỢC CẤP CHỨNG CHỈ QUẢN LÝ RỪNG FSC
Nghiên cứu này được thực hiện từ tháng 02 năm 2020 đến tháng 07 năm 2021 nhằm đánh giá hiệu quả thực hiện quản lý rừng bền vững (QLRBV) của nhóm hộ Chứng chỉ rừng Ngọc Sơn - Thanh Hóa sau khi được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC. Tổng số 12 ô tiêu chuẩn (500 m2 /OTC) được thiết lập để đánh giá sinh trưởng và năng suất, 50 hộ trồng Vầu và 50 hộ trồng Luồng được lựa chọn để phỏng vấn hiệu quả quản lý rừng (Kinh tế - Xã hội - Môi trường). Kết quả cho thấy, rừng Luồng có mật độ khóm bình quân là 209 khóm/ha, số cây bình quân trên mỗi khóm đạt từ 10 đến 16 cây, mật độ cây bình quân đạt 1.700 cây/ha, trữ lượng bình quân đạt 52,4 tấn/ha đạt sinh trưởng tốt. Chất lượng rừng Vầu có sinh trưởng rất tốt và cho năng suất cao, có mật độ cây 7.487 cây/ha, trữ lượng trung bình đạt 16,2 tấn/ha, đáp ứng được chất lượng theo yêu cầu thị trường. Thu nhập bình quân từ Vầu, Luồng đạt 30 - 45 triệu đồng/hộ/năm vào năm 2021, cao hơn so với năm 2018 chưa có chứng chỉ rừng lần lượt đối với Vầu là 63,1% và Luồng là 62,6%. Hiện nay thị trường tiêu thụ các sản phẩm đầu ra từ Vầu, Luồng chưa ổn định, giá bán sản phẩm có Chứng chỉ rừng bằng với giá thị trường, năm 2021 giá bán sản phẩm là 1,8 triệu/tấn Vầu và 1,1 triệu/tấn Luồng. Sau khi đạt được Chứng chỉ Quản lý rừng bền vững FSC nhóm hộ Chứng chỉ rừng Ngọc Sơn - Thanh Hóa đã nâng cao được hiệu quả kinh tế, kinh doanh và tăng thu nhập cho người dân địa phương tại 2 xã Tam Thanh và Tam Lư. Thông qua đó, hoạt động quản lý rừng của chủ rừng là các nhóm hộ đã được công nhận và tin cậy, Trình độ nhận thức và năng lực của cán bộ, người dân tham gia thực hiện chứng chỉ rừng được nâng cao góp phần làm giảm áp lực lên tài nguyên rừng.
THÀNH PHẦN CÁC LOÀI CÔN TRÙNG GÂY HẠI TRONG KHÔNG GIAN XANH ĐÔ THỊ Ở THÀNH PHỐ SAINT PETERSBURG (LIÊN BANG NGA) VÀ KHU VỰC LÂN CẬN
Điều tra côn trùng gây hại trong không gian xanh đô thị được tiến hành tại các công viên, quảng trường và cây xanh trên đường phố ở Thành phố Saint Petersburg (Liên bang Nga), bao gồm khuôn viên Đại học Tổng hợp kỹ thuật lâm nghiệp Saint Petersburg, Công viên Chiến thắng Moscow, Công viên Alexandrovsky và Babolovsky (Pushkin), Công viên Văn hóa và Giải trí Trung tâm và Công viên Cung điện (Gatchina). Các loài thực vật chính được điều tra gồm: Ulmus spp., Fraxinus spp., Acer spp., Tilia spp., Betula spp., Populus spp., Salix spp., Grataegus spp., Lonicera spp., Quercus robur, Aesculus hippocastanum, Prunus padus, Sorbus aucuparia, Rosa rugosa, Syringa vulgaris. Côn trùng được thu thập trực tiếp bằng tay, vợt và ống hút côn trùng. Đồng thời, nghiên cứu cũng thiết lập và sử dung bẫy đèn, bẫy màn và bẫy chặn hướng bay để thu thập các loài côn trùng trưởng thành. Tổng cộng 91 loài thuộc 27 họ của năm bộ côn trùng đã được ghi nhận. Bộ Cánh vảy (Lepidoptera) có số lượng loài được ghi nhận nhiều với 35 loài thuộc 12 họ, tiếp theo là Bộ Cánh nửa cứng (Hemiptera) (19 loài thuộc 5 họ) và Bộ Cánh màng (Hymenoptera) (18 loài thuộc 2 họ), Bộ Cánh cứng (Coleoptera) (12 loài, 6 họ) và Bộ Hai cánh (Diptera) (7 loài thuộc 2 họ). Bài báo cung cấp danh lục đầu tiên về các loài sâu hại và cây chủ của chúng tại khu vực nghiên cứu.
SỬ DỤNG GOOGLE EARTH ENGINE ĐỂ PHÂN LOẠI TỰ ĐỘNG RỪNG NGẬP MẶN TỪ ẢNH VỆ TINH SENTINEL-1 VÀ SENTINEL-2 CHO KHU VỰC QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH
Nghiên cứu này sử dụng nền tảng Google Earth Engine (GEE) để thử nghiệm và phân loại tự động rừng ngập mặn cho khu vực Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. Toàn bộ tư liệu ảnh vệ tinh Radar Sentinel-1 và quang học Sentinel-2 có tỉ lệ mây nhỏ hơn 20% trong năm 2020 của khu vực nghiên cứu đã được sử dụng. Áp dụng hai phương pháp phân loại rừng ngập mặn gồm: (1) sử dụng ngưỡng phân loại rừng ngập mặn từ giá trị tán xạ ngược VH trên ảnh Radar Sentinel-1 và ngưỡng chỉ số rừng ngập mặn CMRI (Combine Mangrove Recognition Index) trên ảnh quang học Sentinel-2; (2) phương pháp rừng ngẫu nhiên (Random Forest - RF) trên cả hai loại tư liệu. Kết quả phân loại rừng ngập mặn của cả hai phương pháp đều có độ chính xác cao. Dữ liệu quang học Sentinel-2 có sự ổn định hơn, khi kết quả đánh giá độ chính xác tổng thể của hai phương pháp sử dụng ngưỡng chỉ số CMRI và phương pháp rừng ngẫu nhiên (Random Forest) lần lượt là 95,9%, (Kappa = 0,95) và 98% (Kappa = 0,97). Dữ liệu SAR Sentinel-1 có độ ổn định thấp hơn với độ chính xác tổng thể 96,2% (Kappa = 0,95) bằng phương pháp ngưỡng giá trị tán xạ ngược VH và 91,4% (Kappa =0,85) bằng phương pháp rừng ngẫu nhiên. Các kết quả tính diện tích rừng ngập mặn khu vực nghiên cứu cho thấy, dữ liệu Sentinel-2 có sự chênh lệch về diện tích giữa hai phương pháp ít hơn (khoảng 143 ha), trong khi dữ liệu SAR Sentinel-1 có sự chênh lệch lớn hơn (khoảng 287 ha).
NẤM Ceratocystis manginecans GÂY BỆNH CHẾT HÉO CÂY TRỒNG LÂM NGHIỆP VÀ ĐỊNH HƯỚNG QUẢN LÝ Ở VIỆT NAM
Các loài nấm thuộc chi Ceratocystis là một trong những nhóm sinh vật gây bệnh nguy hiểm và gây thiệt hại lớn đối với ngành lâm nghiệp thế giới. Nấm Ceratocystis manginecans đã được ghi nhận là một trong những nguồn bệnh nguy hiểm nhất, gây ảnh hưởng rất lớn đối với ngành lâm nghiệp Việt Nam. Chúng đã được ghi nhận là sinh vật gây bệnh chết héo trên bảy loài cây trồng lâm nghiệp gồm: Keo lai, Keo lá tràm, Keo tai tượng, Bạch đàn camal, Bạch đàn uro, Sưa và Lát hoa. Hoạt động trồng rừng kinh tế của Việt Nam đã chịu những thiệt hại rất lớn bởi bệnh chết héo do nấm C. manginecans, tỷ lệ và mức độ bị bệnh trên rừng trồng ngày càng nghiêm trọng. Các nghiên cứu đã xác định được một số loại thuốc hóa học, thuốc sinh học, các kỹ thuật tỉa cành phù hợp góp phần hạn chế hiệu quả bệnh chết héo. Các nghiên cứu chọn giống cũng đã xác định được một số giống Keo, Bạch đàn và Lát hoa có khả năng chống chịu bệnh tốt nhưng cần tiếp tục được theo dõi trên rừng trồng. Ngoài ra, cần sớm hoàn thiện quy trình phòng chống và tăng cường sự phối hợp của các chủ rừng với các nhà khoa học và cán bộ bảo vệ thực vật để quản lý hiệu quả bệnh chết héo do nấm C. manginecans.
ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC LOÀI PHAY (Duabanga sonneratioides Buch.-Ham.) TẠI MỘT SỐ TỈNH MIỀN NÚI PHÍA BẮC
Phay hay Phay sừng (Duabanga sonneratioides Buch.-Ham.) là loài gỗ lớn, sản lượng gỗ cao, chất lượng gỗ tốt đã và đang bị khai thác mạnh. Để góp phần bảo tồn và phát triển loài cây này, bài báo cung cấp kết quả nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Phay phân bố tự nhiên tại một số tỉnh miền núi phía Bắc (Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Phú Thọ). Bằng phương pháp điều tra trên 12 tuyến và 20 ô tiêu chuẩn điển hình, tạm thời có diện tích mỗi ô là 2.500 m2 ở trạng thái rừng nghèo, rừng nghèo kiệt, rừng trung bình, rừng giàu. Kết quả cho thấy: (i) Phay là loài cây gỗ lớn, phân bố tự nhiên nhiều loại đất khác nhau nhưng tốt nhất là đất feralit xám, xám vàng, thành phần cơ giới thịt nhẹ đến thịt trung bình và ở những nơi có độ cao từ 210 – 843 m, độ dốc từ 10 - 400, nhiệt độ trung bình từ 20,1 - 21,50C. Độ ẩm không khí trung bình từ 75% đến 83%. Lượng mưa từ 1.148 - 2.155 mm/năm. Các trạng thái rừng nơi có loài Phay phân bố có các loài Quao xanh, Gội trắng, Ràng ràng mít, Lòng mang, Bã đậu... chiếm ưu thế trong lâm phần. (ii) Khả năng tái sinh của loài Phay dưới tán rừng chiếm từ 2,75 đến 3,56% tổng số cây tái sinh, đặc biệt cây tái sinh càng lớn thì số lượng cá thể Phay giảm ở các địa điểm nghiên cứu. Phay gần như không tái sinh tự nhiên dưới tán cây mẹ. (iii) Trong tự nhiên Phay thường đi kèm với mội số loài Gáo lá to, Bã đậu, Xương cá, Quao xanh, Muồng ràng ràng… và một số loài khác.
THỰC VẬT NGUY CẤP, QUÝ, HIẾM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA LOÀI GỤ MẬT (Sindora siamensis Teysm. ex Miq.) Ở RỪNG PHÒNG HỘ LÊ HỒNG PHONG, TỈNH BÌNH THUẬN
Rừng phòng hộ Lê Hồng Phong, tỉnh Bình Thuận với diện tích 15.247 ha với hệ sinh thái chủ yếu là Kiểu rú kín lá cứng hơi khô nhiệt đới. Hệ thực vật ở đây khá đa dạng, kết quả nghiên cứu về các loài thực vật nguy cấp, quý, hiếm tại khu rừng phòng hộ đã ghi nhận 34 loài trong đó có Gụ mật (Sindora siamensis Teysm. ex Miq.), họ Vang (Caesalpiniaceae). Gụ mật phân bố tự nhiên ở các tỉnh Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Tại khu vực rừng phòng hộ Lê Hồng Phong, tỉnh Bình Thuận thường gặp loài Gụ mật ở Kiểu rú kín lá cứng hơi khô nhiệt đới trong các sinh cảnh Rừng lùn trên cát và Ưu hợp cây họ Dầu trên cát. Gụ mật không phân bố ở sinh cảnh Đụn cát di động ven biển và sinh cảnh ven hồ nước ngọt. Chỉ gặp cây Gụ mật có kích thước nhỏ, cao dưới 6 m, đường kính dưới 30 cm. Cây có khả năng tái sinh chồi tốt sau khai thác, mùa hoa tháng 5 - 7 muộn hơn so với các nơi khác. Bài báo này giới thiệu kết quả nghiên cứu về một số đặc điểm sinh vật học và phân bố của loài làm cơ sở để bảo tồn và phát triển nguồn gen thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm của rừng phòng hộ.
ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG KHÁNG HOẠT CHẤT METALAXYL CỦA NẤM Phytophthora capsici GÂY BỆNH CHẾT NHANH TRÊN HỒ TIÊU TẠI HUYỆN ĐỨC LINH, TỈNH BÌNH THUẬN
Hồ tiêu (Piper nigrum L.) là cây trồng chủ lực của Việt Nam, mặt hàng xuất khẩu đứng đầu thế giới. Trong những năm qua, ngoài rủi ro giá cả thị trường, cây hồ tiêu đang đứng trước nhiều thách thức do thiên tai, dịch bệnh. Trong đó, bệnh chết nhanh do Phytophthora capsici là bệnh gây hại nặng cho ngành trồng tiêu. Từ 24 mẫu rễ cây hồ tiêu có biểu hiện bệnh chết nhanh, đã phân lập được 6 dòng P. capsici. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả 6 dòng P. capsici phân lập đều có khả năng kháng với hoạt chất Metalaxyl ở cả 3 nồng độ (1, 10 và 100 ppm) trong điều kiện phòng thí nghiệm sau 2 và 5 ngày sau cấy. Ở thời điểm 2 ngày sau cấy, cả 6 dòng đều thể hiện mức kháng trung bình với hoạt chất Metalaxyl, riêng dòng PeĐL16-1 mẫn cảm với hoạt chất ở nồng độ 10ppm, dòng PeĐL16-2 mẫn cảm với hoạt chất ở nồng độ 100 ppm. Thời điểm 5 ngày sau cấy, dòng PeĐL16-2 và PeĐL16-5 thể hiện mẫn cảm với hoạt chất ở cả hai nồng độ (10 và 100 ppm), PeĐL16-3 ở nồng độ 100 ppm, còn lại đều thể hiện ở mức độ phản ứng trung bình với hoạt chất Metalaxyl. Kết quả nghiên cứu này sẽ là gợi ý cho việc sử dụng thuốc bảo vệ thực chứa hoạt chất Metalaxyl trên cây hồ tiêu.
ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC XỬ LÝ KEO NHỰA THÔNG - ĐỒNG ĐẾN KHẢ NĂNG CHỐNG TIA UV CỦA MÀNG SƠN TRÊN BỀ MẶT GỖ KEO LAI
Trong nghiên cứu này, gỗ Keo lai trước khi sơn phủ Polyurethane (PU), đã được xử lý ngâm tẩm với hỗn hợp của 1%, 2% và 4% dung dịch keo nhựa thông và 3% đồng sunfat, sau đó được đặt trong môi trường chiếu xạ tia UV. Ảnh hưởng của keo nhựa thông-đồng đến sự thay đổi màu sắc và độ bóng bề mặt của gỗ đã xử lý và sơn phủ sau khi chiếu tia UV cũng được nghiên cứu. Kết quả đã cho thấy: sử dụng keo nhựa thông đơn lẻ hay kết hợp với đồng sunfat để xử lý cho gỗ Keo lai đều không ảnh hưởng đến khả năng thẩm thấu của hợp chất bảo quản vào trong gỗ và cũng không ảnh hưởng đến màu sắc và độ bóng của màng sơn trên bề mặt gỗ đã xử lý trước khi chiếu UV. Tuy nhiên, gỗ sau khi được xử lý bởi hỗn hợp keo nhựa thông-đồng có thể nâng cao được khả năng ổn định màu sắc của màng sơn trên bề mặt gỗ dưới tác động của tia UV, nhưng không làm ảnh hưởng đến độ bóng của màng sơn. Khi nồng độ dung dịch keo nhựa thông tăng lên thì độ bền màu của màng sơn có xu hướng giảm nhưng không đáng kể, đồng thời nó cũng không ảnh hưởng đến độ bóng của màng sơn trên bề mặt gỗ. Việc sử dụng keo nhựa thông-đồng làm chất bảo quản để ngâm tẩm cho gỗ không những có thể giảm thiểu được những nguy hại cho môi trường mà còn có thể cải thiện được khả năng chống chịu tia UV của màng sơn trên bề mặt gỗ đã được xử lý.
ĐÁNH GIÁ MÔ ĐUN ĐÀN HỒI UỐN TĨNH KHÚC GỖ CỦA CÁC DÒNG KEO LÁ TRÀM (Acacia auriculiformis) BẰNG CÔNG NGHỆ SÓNG ỨNG SUẤT
Nghiên cứu này được thực hiện để đánh giá mô đun đàn hồi uốn tĩnh cho các khúc gỗ (Elog) của 06 dòng Keo lá tràm bằng công nghệ sóng ứng suất. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng giá trị trung bình Elog ở 6 dòng Keo lá tràm trong nghiên cứu này là 10,20 GPa biến động từ 9,49 GPa ở dòng Clt26 đến 10,96 GPa ở dòng Clt57. Kết quả phân tích phương sai đã chỉ ra có sự khác biệt rõ ràng (P < 0,05) giá trị Elog giữa các dòng Keo lá tràm. Clt57 và Clt7 là hai dòng Keo lá tràm có giá trị Elog cao nhất, trong khi đó giá trị Elog nhỏ nhất được tìm thấy ở dòng Clt19 và Clt26. Có tương quan rõ ràng (P < 0,001) được tìm thấy giữa Elog và MOE với hệ số tương quan là 0,69. Elog và MOR cũng có mối liên hệ với hệ số tương quan là 0,62 (P < 0,001). Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng các giá trị MOE và MOR của các dòng Keo lá tràm trong nghiên cứu này có thể được dự đoán từ các khúc gỗ ngay sau khi thu hoạch bằng cách đo sóng ứng suất truyền dọc theo khúc gỗ và khối lượng riêng của khúc gỗ thông qua giá trị Elog.
THAY ĐỔI TRONG QUẦN XÃ BƯỚM NGÀY QUA CÁC KIỂU RỪNG VÀ ĐỘ CAO KHÁC NHAU Ở RỪNG NHIỆT ĐỚI THUỘC KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ HOẠT, TỈNH NGHỆ AN
Quần xã bướm ngày (Lepidoptera: Rhopalocera) được điều tra ở các sinh cảnh có mức độ xáo trộn và độ cao khác nhau trong các khu rừng nhiệt đới tại năm (5) khu vực tách biệt nhau về mặt không gian, bao gồm các xã Thông Thụ, Tiền Phong, Tri Lễ, Hạnh Dịch và Nậm Giải (huyện Quế Phong) thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt, tỉnh Nghệ An. Ba đợt điều tra thực địa được tiến hành trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2020. Nghiên cứu điều tra bướm ngày dọc theo các tuyến điều tra có chiều dài tối thiểu tám (8) km. Các tuyến điều tra đi qua các sinh cảnh khác nhau bao gồm: sinh cảnh ven rừng, rừng hỗn giao tre nứa và cây lá rộng, khoảng trống trong rừng, rừng thứ sinh, rừng trồng và trảng cỏ cây bụi, nằm ở hai cấp độ cao < 700 m và > 700 m so với mực nước biển. Nghiên cứu đã làm sáng tỏ những ảnh hưởng sâu sắc của môi trường sống và độ cao đến thành phần loài, sự phân bố, phong phú và cấu trúc quần xã bướm ngày tại khu vực. Các quần xã bướm ngày ở rừng thứ sinh có sự đa dạng cao so với các sinh cảnh có cấu trúc thực vật đơn giản như rừng trồng, trảng cỏ cây bụi, hỗn giao gỗ - tre nứa. Nhìn chung, số lượng loài bướm giảm dần khi độ cao tăng lên, mặc dù ở một số loài bướm, những thay đổi này vẫn chưa rõ ràng.
TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG NGHỆ ÁP DỤNG TRONG QUẢN LÝ LỬA RỪNG HIỆN NAY
Cháy rừng thường gây ra các mối đe dọa đáng kể đối với tính mạng con người, tài sản, môi trường, tài nguyên rừng và cả đa dạng sinh học. Điều đó tạo ra những thách thức cho các nhà quản lý lửa rừng, phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR). Hàng năm, hàng nghìn vụ cháy rừng trên toàn cầu đã gây ra những thảm họa không thể đo lường và mô tả được. Do vậy, việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý lửa rừng đã được quan tâm nghiên cứu trong nhiều năm; có một lượng lớn các giải pháp được nghiên cứu rất kỹ để thử nghiệm hoặc thậm chí sẵn sàng sử dụng để giải quyết vấn đề này. Bài báo tóm tắt các công nghệ đã và đang được áp dựng trên toàn cầu trong công tác quản lý lửa rừng như phát hiện sớm cháy rừng, cảnh báo cháy rừng, ứng dụng công nghệ không gian địa lý trong giám sát cháy rừng... Bài báo cung cấp thông tin tổng hợp để các nhà khoa học, các nhà quản lý về lửa rừng có thể tham khảo và lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA LOÀI SÂU ĐO (Milionia basalis) ĂN LÁ TÙNG LA HÁN (Podocarpus macrophyllus) TẠI MỘT SỐ KHU VỰC Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM
Tùng la hán Podocarpus macrophyllus là cây thân gỗ lâu năm, được gây trồng làm cây đô thị, cây bonsai, cây cảnh trong sân vườn của các đình, chùa ở các tỉnh, thành phố ở Việt Nam. Trong vài năm trở lại đây cây Tùng la hán bị loài sâu đo Milionia basalis Walker, 1985 (Lepidoptera: Geomitridae) gây hại với mức độ gây hại từ nhẹ đến trung bình (R=0,26-1,36). Trưởng thành toàn thân màu đen ánh kim, có các dải màu xanh da trời ở các đốt bụng. Cánh màu đen, có các vệt xanh da trời phía gốc cánh. Cánh trước có dải màu cam ở vị trí giữa cánh nối với cuối cánh sau; trên dải màu cam ở cánh sau có 6 chấm đen kích thước không đều. Trứng hình oval, vỏ trứng có khối lục giác xếp đan xen nhau, trứng mới đẻ có màu trắng, sau chuyển sang màu xanh lục và trước khi nở có màu tím. Sâu non có 5 tuổi; tuổi 1 thân màu xanh nhạt, đầu, đuôi và 2 bên sườn bụng màu cam nhạt; tuổi 2 đến tuổi 5 thân màu đen, các đường chỉ màu trắng, đầu, đuôi và 2 bên sườn bụng màu nâu cam và các lông tơ trên thân màu trắng. Nhộng màu nâu, đốt cuối bụng có 2 gai nhọn.
HIỆU CHỈNH DỮ LIỆU KHÍ TƯỢNG THU THẬP TỪ VIỄN THÁM TẠI HUYỆN MƯỜNG NHÉ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Huyện Mường Nhé (Điện Biên) chưa có trạm khí tượng dẫn đến sự thiếu hụt về dữ liệu khí tượng, đặc biệt là lượng mưa phục vụ cho công tác nghiên dự báo lũ và dự báo cháy rừng. Các nghiên cứu thường sử dụng dữ liệu từ các nguồn viễn thám toàn cầu được cung cấp miễn phí với độ chính xác hạn chế. Việc hiệu chỉnh nguồn dữ liệu này để có được các kết quả nghiên cứu tin cậy hơn là rất cần thiết. Nghiên cứu này đã xây dựng phương pháp hiệu chỉnh dữ liệu lượng mưa dựa vào các mô hình hồi quy và sai lệch địa lý, với hai nội dung chính: (1) Xây dựng, lựa chọn phương pháp hiệu chỉnh dữ liệu lượng mưa thu thập từ vệ tinh trên cơ sở dữ liệu mặt đất tại khu vực Tây Bắc; (2) Ứng dụng phương pháp đã xây dựng cho khu vực huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên. Dữ liệu viễn thám được sử dụng là dữ liệu ERA-5 của Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung Châu Âu, trong khi dữ liệu mặt đất để xây dựng và đánh giá các mô hình đo tại 05 trạm khí tượng tại các huyện lân cận. Các mô hình hình hiệu chỉnh được đánh giá bằng Hệ số hiệu quả Nash – Sutcliffe (Nash Sutcliffe efficiency) và Sai số chuẩn (Standard Error of Estimates). Kết quả nghiên cứu chỉ ra mô hình hồi quy cho kết quả tốt hơn (với NSE = 0,731; SEE = 37,66 mm). Kết quả này có giá trị ứng dụng rất lớn trong các nghiên cứu có liên quan đến yếu tố lượng mưa tại khu vực nghiên cứu và các khu vực có điều kiện tương tự.
HIỆU QUẢ CỦA MỘT SỐ GIẢI PHÁP KỸ THUẬT LÂM SINH TRONG QUẢN LÝ SÂU ĐỤC NGỌN CÂY LÁT HOA (Chukrasia tabularis) TẠI TỈNH HÒA BÌNH VÀ NGHỆ AN
Lát hoa là loài cây gỗ có giá trị cao và được trồng phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, việc sử dụng loài cây này trong trồng rừng kinh doanh gỗ lớn gặp trở ngại bởi Sâu đục ngọn gây hại. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các thí nghiệm phân bón, phương thức trồng và chăm sóc rừng đến sinh trưởng và khả năng phòng chống Sâu đục ngọn tại Hòa Bình và Nghệ An. Kết quả cho thấy cây Lát hoa sinh trưởng chiều cao tốt nhất ở công thức bón liều lượng 300 g NPK (5-10-3). Ngoài ra, mức độ bị Sâu đục ngọn giảm 65,9% tại Hòa Bình và 81,7% tại Nghệ An ở công thức bón phân nêu trên so với đối chứng. Mặc dù sinh trưởng chiều cao của cây Lát hoa được trồng phân tán trong vườn chè và trồng làm giàu rừng kém hơn so với trồng dưới tán rừng trồng keo nhưng hiệu quả phòng chống Sâu đục ngọn của hai phương pháp này đạt 51,9% tại Hòa Bình và 74,1% tại Nghệ An so với đối chứng (trồng thuần loài). Biện pháp cắt bỏ ngọn đang bị sâu hại để diệt Sâu đục ngọn có hiệu quả cao nhất, đạt 73,9% so với đối chứng. Các kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở để triển khai giải pháp phòng chống tổng hợp Sâu đục ngọn Lát hoa ở rừng trồng.
HÀM ƯỚC LƯỢNG TỶ LỆ CÂY HỌ SAO DẦU (Dipterocarpaceae) TRONG RỪNG KÍN THƯỜNG XANH ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ THUỘC TỈNH ĐỒNG NAI
Rừng kín thường xanh ẩm nhiệt đới ở khu vực Tân Phú thuộc tỉnh Đồng Nai đóng vai trò to lớn về kinh tế và môi trường. Hiện nay quản lý rừng đòi hỏi ước lượng chính xác số cây của họ Sao Dầu trong các cấp đường kính và cấp chiều cao. Để góp phần làm rõ vấn đề đặt ra, bài báo này giới thiệu các hàm ước lượng tỷ lệ cây họ Sao Dầu trong các cấp đường kính và cấp chiều cao của ba trạng thái rừng. Các hàm được xây dựng từ số liệu thu thập tại 45 ô tiêu chuẩn với kích thước 2500 m2/ô tiêu chuẩn. Các hàm thích hợp được kiểm định bằng hàm logistic bậc 1 và bậc 2. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng hàm hồi quy logistic bậc 2 là hàm thích hợp để mô tả mối quan hệ giữa tỷ lệ số cây của họ Sao Dầu với trạng thái rừng, cấp đường kính và cấp chiều cao. Tỷ lệ số cây trung bình của họ Sao Dầu trong các cấp đường kính và cấp chiều cao ở trạng thái rừng rất giàu lớn hơn so với trạng thái rừng trung bình và trạng thái rừng giàu tương ứng là 18,0% và 12,0%.
PHÁT TRIỂN NHỮNG HÀM ĐỘ THON THÂN CÂY KEO LAI TRỒNG THUẦN LOÀI Ở VIỆT NAM
Bài báo này giới thiệu những hàm độ thon thân và sản lượng gỗ thu hoạch để thống kê thể tích thân cả vỏ và không vỏ và trữ lượng gỗ sản phẩm đối với rừng trồng thuần loài Keo lai ở Việt Nam. Các hàm độ thon thân và hàm sản lượng gỗ được xây dựng từ 168 cây mẫu từ cấp đường kính 4 ÷ 24 cm. Hàm độ thon thích hợp được kiểm định từ 10 hàm dự tuyển khác nhau; trong đó 5 hàm do nhóm tác giả đề xuất trong nghiên cứu này năm 2022. Khả năng ứng dụng của các hàm độ thon được kiểm định từ 5 cây mẫu ở cấp đường kính từ 8 ÷ 16 cm. Kết quả nghiên cứu cho thấy 10 hàm này mô tả tốt độ thon thân cây Keo lai ở mức ý nghĩa P < 0,01; trong đó hàm Them-Binh 2022d là hàm thích hợp nhất. Các hàm độ thon thân cây, các hàm thể tích thân cây đứng cả vỏ và không vỏ, các hàm thể tích gỗ sản phẩm cả vỏ và không vỏ đều nhận sai số nhỏ hơn 10,0%.
NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG CÂY ĐÀN HƯƠNG TRẮNG (Santalum album L.) BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ
Đàn hương trắng (Santalum album L.) là loài cây trồng mang lại giá trị sử dụng cao. Gỗ Đàn hương trắng thường được dùng để sản xuất ra các mặt hàng có giá trị như hàng đồ gỗ mỹ nghệ, đồ gia dụng cao cấp, trang trí nội thất, dùng chiết suất tinh dầu, chất dẫn xuất nước hoa, sử dụng trong ngành mỹ phẩm để làm đẹp, chăm sóc da. Hiện nay, nhu cầu cây giống trong nước ngày càng lớn, vì vậy việc nghiên cứu nhân giống tại chỗ nhằm giảm giá thành cây giống là rất cần thiết giúp cung cấp cây giống chất lượng với số lượng lớn cho sản xuất. Kết quả nghiên cứu nhân giống Đàn hương trắng bằng phương pháp nuôi cấy in vitro cho thấy: Công thức khử trùng hiệu quả nhất để tạo mẫu sạch Đàn hương trắng sử dụng HgCl2 0,1%, trong vòng 4 phút cho 66,67% mẫu sạch nảy chồi hữu hiệu. Môi trường thích hợp để nhân nhanh chồi MS + 0,2 mg/l BAP + 0,3 mg/l Kinetin+ 0,15 mg/l NAA + 30 g/l Glucose (với hệ số nhân chồi 17,01 lần và chiều cao chồi 2,72 cm). Môi trường MS bổ sung 0,5 mg/l IBA là phù hợp để tạo rễ cây Đàn hương trắng cho tỷ lệ chồi tạo rễ cao nhất (71,12%), chiều dài rễ đạt 1,93 cm, chất lượng rễ tốt.
XÁC ĐỊNH MÔI TRƯỜNG NHÂN GIỐNG VÀ NUÔI TẠO QUẢ THỂ NẤM ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO (Cordycep militaris) THEO HƯỚNG HỮU CƠ
Nghiên cứu nhằm xác định môi trường nhân giống và nuôi tạo quả thể nấm đông trùng hạ thảo (Cordyceps militaris) theo hướng hữu cơ. Kết quả cho thấy nguồn mẫu được khử trùng bằng ethanol 70% trong 30 giây cho kết quả tốt nhất, với hệ sợi tơ nấm phát triển dày, nhanh chuyển sang màu cam đậm, chiều dài tơ nấm trung bình đạt 1,475cm sau 9 ngày sau cấy. Đối với môi trường nhân giống nấm đông trùng hạ thảo (Cordyceps militaris) dịch thể gồm glucose 30g/L + 5g/L cao nấm men + 10g/L pepton + 0,2g/L B1 + 0,2g/L B8 + 200mL dịch chiết (5g/L cao hà thủ ô + 12g/L hành tây + 7g/L cà rốt + 7g/L súp lơ + 160g/L khoai tây) + 200g/L dịch chiết giá đậu xanh cho kết quả phù hợp nhất, kích thước cầu nấm lớn nhất đạt 1,1cm, trị số mật độ quang đạt 0,91. Sử dụng giống dịch thể nuôi cấy tạo quả thể cho kết quả chiều cao đạt 5,0 (cm) sau 33 ngày. Trong thí nghiệm nuôi tạo quả thể nấm C. militaris, công thức chứa glucose 30g/L + 5g/L cao nấm men + 10g/L pepton + 0,2g/L B1 + 0,2g/L B8 + 200mL dịch chiết như môi trường nhân giống + 200g/L giá + 7g/L yến mạch + 5g/L bột tảo spirulina + 30g gạo lứt : gạo trắng (1:1)) cho kết quả tốt nhất, quả thể nấm xuất hiện rất sớm chỉ sau 3 ngày chuyển pha sáng, tổng số quả thể thu được đạt 168 quả thể/hộp, khối lượng tươi/hộp đạt 32,58g .
Đa dạng thành phần loài Tai voi ở Khu Bảo tồn các loài hạt trần quý hiếm Nam Động, tỉnh Thanh Hóa
Nghiên cứu này đánh giá đa dạng về thành phần loài cây Tai voi ở Khu Bảo tồn loài hạt trần quý hiếm Nam Động, tỉnh Thanh Hóa, làm cơ sở khoa học cho việc quản lý và bảo tồn nguồn tài nguyên ở Nam Động có hiệu quả hơn. Các phương pháp được sử dụng bao gồm phương pháp phỏng vấn có sự tham gia của cộng đồng; điều tra thực địa; so sánh hình thái để phân loại, kết hợp với tra cứu các tài liệu chuyên ngành về họ Tai voi (Gesneriaceae). Kết quả ghi nhận 10 chi và 14 loài thuộc họ Tai voi (Gesneriaceae) theo hệ thống Weber (2013). Cấu trúc dạng sống chủ đạo là cây bụi (57,14%), bì sinh và dây leo (21,43%). Thành phần loài mang đậm tính chất nhiệt đới (71,43%) và có mối liên hệ địa thực vật chặt chẽ với Nam Trung Quốc - Himalaya, trong đó có 3 loài đặc hữu Việt Nam. Toàn bộ 14 loài có giá trị làm cảnh và 2 loài có giá trị dược liệu. Việc phát hiện các loài mới và ghi nhận mưới tại khu vực nghiên cứu đã chứng minh tính đa dạng cao và giá trị bảo tồn nguồn gen của họ này.
Xây dựng các hàm phân bố chiều cao của rừng tự nhiên hỗn loài và rừng trồng thuần loài đồng tuổi
Bài báo này giới thiệu ba hàm mới để ước lượng phân bố chiều cao của rừng tự nhiên hỗn loài và rừng trồng thuần loài đồng tuổi. Mục tiêu của nghiên cứu này là xây dựng hàm phân bố chiều cao của rừng tự nhiên hỗn loài và rừng trồng thuần loài đồng tuổi với các biến dự đoán thích hợp. Số liệu nghiên cứu bao gồm 10 ô tiêu chuẩn ở rừng tự nhiên hỗn loài và 15 ô tiêu chuẩn ở rừng trồng Thông ba lá (Pinus kesiya) tại tuổi 15, 20 và 28 năm. Diện tích mỗi ô tiêu chuẩn là 2.000 m2. Nghiên cứu này đề xuất ba hàm mới sau đây: (1) F(H) = exp(a + b×Ln(H) + c×(h/HMax)d); (2) F(H) = exp(a + b×+ c×(h/HMax)d); (3) F(H) = exp(a + b×(h/HMax) + c×(h/HMax)d). Ba hàm mới này được so sánh với 4 hàm phân bố của Gompertz (1825), Weibull, Burr (1942) và Richards (1980). Kết quả nghiên cứu cho thấy không có hàm phân bố nào trong số 7 hàm dự tuyển mô tả tốt nhất phân bố N/H của rừng tự nhiên hỗn loài và rừng trồng thuần loài đồng tuổi. Khi phân bố N/H có dạng 1 đỉnh lệch phải, ba hàm mới này phù hợp hơn so với 4 hàm Gompertz, Weibull, Burr và Richards. Khi phân bố N/H có dạng 1 đỉnh lệch trái hoặc gần đối xứng, ba hàm mới này kém phù hợp hơn so với hàm Burr và Richards, nhưng vẫn tốt hơn so với 2 hàm Gompertz và Weibull. Ưu điểm của ba hàm mới này là các tham số của chúng được xác định dễ dàng bằng phương pháp hồi quy tuyến tính và hồi quy phi tuyến tính.