Văn hóa và giá trị văn hóa của các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo sinh: từ góc độ lý thuyết marxist về phản ánh và tha hóa

Tóm tắt

Bài viết vận dụng lý thuyết phản ánh của V. I. Lenin và lý luận về tha hóa của K. Marx để định nghĩa văn hóa và phân tích giá trị văn hóa của tác phẩm nghệ thuật do AI tạo sinh. Lý luận của Triết học Marx-Lenin cho phép chúng ta hiểu văn hóa như là một chu trình biện chứng của khách thể hóa và hoạt động thực tiễn, đối lập với tha hóa. Thước đo giá trị văn hóa nằm ở mức độ giải phóng tính chủ thể và kiến tạo bản chất người. Dưới quan hệ sản xuất tư bản độc quyền, AI tạo sinh vận hành như một tác nhân tha hóa khi biến khâu tạo tác thành “mê tín thuật toán”, chiếm đoạt lao động quá khứ của nghệ sĩ để tích lũy địa tô kỹ thuật số, và tạo ra chu trình tha hóa khép kín đối với công chúng. Mặc dù vậy, AI tạo sinh cũng là lực lượng sản xuất tối tân, có tiềm năng trở thành công cụ đắc lực cho sự tự do khách thể hóa và hoàn thiện bản chất người một khi nó được giải phóng khỏi độc quyền tư bản chủ nghĩa để trở thành tư liệu sản xuất chung của nhân loại.