DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Ở VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN CỦA DEAN MACCANNELL: TÍNH CHÂN THẬT, BẢN SẮC VÀ DIỄN GIẢI VĂN HÓA

Tóm tắt

Bài viết vận dụng các khái niệm tính chân thật được dàn dựng (staged authenticity), tiền cảnh - hậu trường (front region-back region) và bản sắc tộc người được tái cấu trúc (reconstructed ethnicity) của Dean MacCannell để đọc lại một số nghiên cứu thực nghiệm đã công bố về du lịch cộng đồng ở Việt Nam. Thông qua phân tích thứ cấp các kết quả nghiên cứu hiện có, bài viết cho thấy một khoảng cách đáng chú ý giữa sự hiện diện của văn hóa trong sản phẩm du lịch và chiều sâu của hoạt động diễn giải. Các thành tố dễ quan sát như nhà ở, trang phục, ẩm thực và biểu diễn thường được tổ chức nổi bật hơn, trong khi ngôn ngữ, tín ngưỡng, ký ức, lịch sử địa phương và các quan hệ xã hội ít được khai thác hoặc diễn giải đầy đủ. Từ đó, bài viết đề xuất chuyển trọng tâm từ trình bày văn hóa sang diễn giải văn hóa; phát triển năng lực diễn giải di sản như một lĩnh vực chuyên môn; mở rộng sự tham gia của cộng đồng từ cung cấp dịch vụ sang quyền kiến tạo ý nghĩa; xem môi trường số là không gian diễn giải thay vì chỉ là công cụ quảng bá; và hiểu bảo tồn văn hóa như việc duy trì khả năng tiếp tục sống và biến đổi của văn hóa. Theo cách tiếp cận này, tính chân thật không phải là một trạng thái nguyên bản có sẵn, mà được hình thành trong chất lượng quan hệ giữa cộng đồng, thực hành văn hóa, cách thức tổ chức trải nghiệm và người tiếp nhận. Về phương pháp, bài viết phân tích tài liệu theo định hướng lý thuyết, kết hợp phân tích thứ cấp năm nghiên cứu thực nghiệm đã công bố về du lịch cộng đồng ở Việt Nam.