Giới hạn pháp lý của chính sách thuế quan Mỹ trong khung Wto và USMCA

Tóm tắt

Bài viết đi sâu phân tích tính hợp pháp và các hệ lụy đa tầng của chính sách thuế quan đơn phương mà Mỹ theo đuổi từ năm 2018 đến 2025. Nhằm giải thích cuộc xung đột pháp lý này, nghiên cứu được triển khai qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp. Phương pháp này bao gồm việc phân tích pháp lý theo học thuyết các hiệp định cốt lõi như GATT 1994 và USMCA, đối chiếu với các án lệ bản lề của WTO (như DS512 và DS544) và định lượng các cú sốc kinh tế bằng mô hình Cân bằng tổng thể (CGE) GTAP. Kết quả phân tích cho thấy một bức tranh toàn diện về mặt pháp lý các đạo luật thuế quan (Mục 232, 301, IEEPA) của Mỹ. Theo đó, về thể chế, hành vi “kháng cáo vào hư không” đã vô hiệu hóa cơ quan phúc thẩm WTO, làm xói mòn nghiêm trọng trật tự thương mại dựa trên luật lệ và khuyến khích các hành vi tương tự. Hậu quả kinh tế thực chứng là rất lớn: GDP Mỹ tổn thất khoảng 1,4%, hơn 177.000 việc làm bị mất, cùng với suy giảm đáng kể tại Canada và Mexico. Từ đó, bài viết đề xuất một lộ trình cải cách cho hệ thống thương mại toàn cầu và vạch ra chiến lược 3 trụ, gồm khởi kiện, trả đũa và đa dạng hóa cho các nền kinh tế nhỏ hơn.