Tạp chí Nghiên cứu Công nghiệp và Thương mại
Tạp chí của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương – Bộ Công Thương
Định hướng và giải pháp phát triển hạ tầng thương mại vùng Trung du miền núi phía Bắc đến năm 2030
Vùng Trung du miền núi (TDMN) phía Bắc bao gồm 14 tỉnh: Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Bắc Giang, Phú Thọ, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Hoà Bình Kinh tế Vùng trong những năm qua đã những bước thành công đáng kể. Quy mô GRDP liên tục tăng từ 224.274 tỷ đồng năm 2010 lên hơn 622.717 tỷ đồng năm 2015 và 409.315 tỷ đồng năm 2020, tốc độ tăng GRDP bình quân của Vùng giai đoạn 2011-2020 là 6,2%/ năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Các hoạt động liên kết của Vùng đã được coi trọng và gắn với đầu tư phát triển, hạ tầng giao thông kết nối trong Vùng và liên vùng được đầu tư, kinh tế cửa khẩu có bước phát triển mạnh. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thành tích đã đạt được, Vùng TDMN phía Bắc cũng còn không ít hạn chế, yếu kém. Tiềm năng, lợi thế của Vùng vẫn chưa được khai thác hợp lý và phát huy hiệu quả. Đây vẫn "vùng trũng" trong phát triển và là “lõi nghèo” của cả nước. Phát triển thương mại Vùng, trong đó phát triển hạ tầng thương mại là yếu tố quan trọng có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội miền núi; Thương mại phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất và lưu thông hàng hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Ngày 01 tháng 08 năm 2022 Chính phủ đã ban hành nghị quyết số 96/NQ-CP ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện nghị quyết số 11-NQ/TW về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng trung du và miền núi phía Bắc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Việc triển khai thực hiện Nghị quyết kỳ vọng sẽ đem lại sự thay đổi tích cực về phát triển kinh tế-xã hội nói chung và phát triển hạ tầng thương mại nói riêng cho Vùng TDMN trong thời gian tới đây.
Chính sách và công cụ quản lý Công nghiệp và Thương mại
Cơ chế chính sách phát triển thương mại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo: Thực trạng và giải pháp
Phát triển thương mại khu vực này là một nhiệm vụ quan trọng trong hoạch định chính sách phát triển kinh tế chung của đất nước. Khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo có tiềm năng kinh tế to lớn với nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng và có nhiều sản vật đặc thù chưa được khai thác và quảng bá thương mại. Khu vực các tỉnh tiếp giáp với các nước láng giềng có nhiều cửa khẩu quốc gia, quốc tế, thuận lợi cho việc giao thương, phát triển các hoạt động thương mại. Các tỉnh có các hải đảo có thế mạnh về kinh tế biển và có rất nhiều tiềm năng phát triển thương mại. Cơ chế chính sách về phát triển thương mại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo đã được ban hành, nhưng chỉ được đề cập như một nội dung nhỏ, lồng ghép trong các chính sách phát triển thương mại trong nước và chưa được cụ thể hóa. Các nội dung trong chính sách phát triển thương mại miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo mặc dù đã thu được triển khai và thu được một số kết quả, nhưng còn nhiều vấn đề khó khăn, hạn chế trong quá trình thực hiện. Do đó, bài viết tập trung đánh giá thực trạng ơ chế chính sách về phát triển thương mại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, qua đó đề xuất một số giải pháp xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế chính sách về phát triển thương mại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Nghiên cứu khả năng xây dựng và phát triển chuỗi cung ứng và hệ thống kết nối trong lĩnh vực da giày, dệt may và trong công nghiệp chế biến của Việt Nam để tận dụng hiệp định CPTPP
Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), chính thức có hiệu lực từ ngày 30/12/2018. Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Nghị quyết về việc phê chuẩn CPTPP và các văn kiện có liên quan vào ngày 12/11/2018. Theo đó, Hiệp định có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 14/1/2019. Sự tham gia vào Hiệp định CPTPP là cơ hội phát triển các ngành hàng của Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, đặc biệt đối với ngành dệt may, da giày và công nghiệp chế biến thực phẩm. Việc tham gia CPTPP mở ra cơ hội rất lớn cho xuất khẩu ngành dệt may, da giày và công nghiệp chế biến thực phẩm. Trong khuôn khổ bài viết này, tác giả nghiên cứu khả năng xây dựng và phát triển chuỗi cung ứng và xây dựng hệ thống kết nối trong lĩnh vực da giày, dệt may và công nghiệp chế biến thực phẩm của Việt Nam để tận dụng Hiệp định.
Công nghiệp và Thương mại trong hội nhập
Phát triển ngành cơ khí nông nghiệp phục vụ công nghiệp chế biến nông sản và cơ giới hóa đồng bộ trong nông nghiệp: Thực trạng và giải pháp
Ngành cơ khí nông nghiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng, mang tính chất quyết định trong phát triển của toàn ngành nông nghiệp, giảm thiểu công lao động, giảm tổn thất sau thu hoạch,… Phát triển cơ khí nông nghiệp có mối liên hệ mật thết với cơ giới hóa đồng bộ trong nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh của một số nông sản, và tạo ra các sản phẩm nông nghiệp đáp ứng các quy trình, tiêu chuẩn, chất lượng của thế giới. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành cơ khí nông nghiệp và cơ giới hóa đồng bộ trong nông nghiệp còn nhiều vấn đề khó khăn và bất cập. Để phát triển ngành cơ khí nông nghiệp Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ, với những cơ chế đặc thù, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu và đầu tư vào sản xuất thiết bị nhằm góp phần vào mục tiêu phát triển ngành cơ khí nông nghiệp phục vụ công nghiệp chế biến nông sản và cơ giới hóa đồng bộ trong nông nghiệp của Việt Nam trong thời gian tới.
Một số quan điểm, định hướng và đề xuất chính sách về nâng cao năng lực tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu của DNNVV ngành công nghiệp ô tô
Năm 2022, doanh số ô tô bán tại thị trường trong nước đạt gần 500.000 chiếc/năm. Đây là một dấu mốc rất quan trọng bởi nước ta đang ở giai đoạn đầu của quá trình “ô tô hóa”. vai trò của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam cũng được đánh giá là ngày càng quan trọng, có thể cho được xếp là một trong những ngành công nghiệp đi đầu, kéo theo sự phát triển của các ngành công nghiệp CNHT, trong đó có sự tham gia của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp ô tô được xem là nhân tố tác động tích cực thúc đẩy các ngành có liên quan phát triển, đặc biệt là công nghiệp hỗ trợ, bởi ô tô là sản phẩm được cấu thành từ hơn 3.000 phụ tùng, linh kiện khác nhau. Tham gia ngày càng sâu, rộng vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng là mục tiêu cần đạt được của doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành công nghiệp ô tô Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, đây là một trong những điều kiện tiên quyết trong quá trình phát triển. Nhằm nâng khả năng lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành công nghiệp ô tô nói riêng, doanh nghiệp CNHT nói chung là yếu tố quan trọng tạo bước đột phá hướng tới năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm CNHT góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước.
Hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam: Thực trạng và giải pháp
Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) từ năm 1995 với việc gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào tháng 7/1995. HNKTQT thời kỳ 1995 - 2022 đạt được những thành tựu như mở rộng và đưa quan hệ của nước ta với các đối tác đi vào chiều sâu, thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài, tăng kim ngạch, mở rộng thị trường, chuyển dịch cơ cấu hàng hóa xuất khẩu… Bên cạnh những kết quả đạt được, HNKTQT còn những tồn tại, hạn chế như pháp luật, chính sách còn thiếu và chưa đồng bộ, việc ứng phó với biến động và xử lý những tác động từ môi trường khu vực, quốc tế còn bị động…Bởi vậy, bài viết sẽ phân tích thực trạng HNKTQT, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả HNKTQT của Việt Nam đến năm 2030.
Phát triển cụm liên kết ngành công nghiệp chế biến nông, lâm sản, thực phẩm vùng Trung du miền núi phía Bắc đến năm 2030
Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 10 tháng 02 năm 2022 của Bộ Chính trị về Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nhấn mạnh việc phát triển chuỗi liên kết đối với các sản phẩm nông nghiệp tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Trong đó, mô hình cụm liên kết ngành công nghiệp là giải pháp quan trọng nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị, thúc đẩy hợp tác giữa lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp, tăng giá trị tăng thêm của sản phẩm, tăng năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp, thúc đẩy công nghiệp chế biến nông, lâm sản, thực phẩm phát triển nhanh và bền vững.
Một số quan điểm và định hướng tái cơ cấu ngành công nghiệp, thương mại các địa phương Vùng trung du miền núi phía Bắc đến năm 2030
Thời gian qua, kinh tế - xã hội các địa phương trong Vùng trung du miền núi phía Bắc (TDMNPB) đã đạt được một số thành tựu nhất định. Cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng, từng bước hoàn thiện đã làm thay đổi tích cực diện mạo của vùng. Kinh tế tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ; bước đầu phát triển sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp, đến nay vùng TDMNPB vẫn là vùng khó khăn nhất cả nước. Là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng, giàu tài nguyên và có vai trò quyết định đối với môi trường sinh thái của cả vùng Bắc Bộ nhưng đây vẫn là «vùng trũng» trong phát triển và là «lõi nghèo” của cả nước. Nhằm phát triển mạnh mẽ hơn nữa vùng TDMNPB, ngày 10/2/2022 của Bộ Chính trị khóa XIII đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TW về Phương hướng phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nghị quyết 11-NQ/TW đã xác định rất rõ mục tiêu tổng quát và một số chỉ tiêu cụ thể, thể hiện rõ khát vọng, ý chí và quyết tâm rất cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Để thực hiện mục tiêu phát triển vùng TDMNPB đến năm 2030, chính phủ và các địa phương cần xây dựng và triển khai đồng bộ các giải pháp để ngành công nghiệp (CN), thương mại (TM) của vùng phát triển đúng định hướng. Vấn đề đặt ra là cần phải thực hiện tái cơ cấu ngành CN, TM các địa phương trong vùng. Việc này phải được thực hiện trên cơ sở những quan điểm và định hướng phù hơp.
Định hướng phát triển cụm liên kết sản xuất thiết bị điện, điện tử, cơ khí chế tạo tại Thành Phố Thái Nguyên và Bắc Giang đến năm 2030 theo hướng ứng dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường
Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 10 tháng 02 năm 2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và cho thấy vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Vùng Trung du và miền núi Bắc bộ trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh của cả nước đặt ra nhiệm vụ và giải pháp phát triển nhanh và bền vững kinh tế Vùng. Tuy nhiên, phát triển công nghiệp theo hướng liên kết nội vùng và liên kết với vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô còn yếu, hiệu quả thấp; không gian phát triển bị chia cắt theo địa giới hành chính, chưa phát huy đầy đủ tiềm năng, lợi thế của các địa phương trong vùng. Phát triển cụm liên kết ngành sản xuất tại Thái Nguyên và Bắc Giang theo hướng ứng dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất, cung ứng sản phẩm tăng năng suất lao động, giảm chi phí, đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện năng lực kỹ thuật nhờ hiệu ứng lan truyền, tăng cường việc tiếp cận đến thị trường, tạo giá trị gia tăng sản phẩm.
Các nhân tố quốc tế và trong nước tác động tới phát triển công nghiệp và thương mại Việt Nam đến năm 2030
Sau gần 3 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, mặc dù gặp phải nhiều khó khăn và thách thức nhưng về cơ bản chúng ta đã đạt được các chỉ tiêu đề ra về phát triển công nghiệp và thương mại. Tuy nhiên, tình hình quốc tế và trong nước tiếp tục có các diễn biến mới nên cần phải nghiên cứu và dự báo để tạo lập cơ sở khoa học cho việc lựa chọn định hướng và giải pháp chiến lược cho giai đoạn tiếp theo. Bài viết này tập trung và dự báo các nhân tố quốc tế và trong nước tác động tới phát triển công nghiệp và thương mại của Việt Nam đến năm 2030.
Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
Trong những năm qua, việc thực hiện giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương đã đạt được những kết quả rất tích cực, góp phần cùng chính quyền địa phương các cấp, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đưa đất nước ta như Đại hội XIII của Đảng đánh giá: “Nhìn lại 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới... .Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như hiện nay”. Tuy nhiên, cùng với những kết quả tích cực đã đạt được, hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, Tòa án nhân dân (TAND), Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) bao gồm cả hoạt động của các cá nhân lãnh đạo, quản lý và cán bộ, công chức, viên chức ở trung ương và địa phương vẫn còn những hạn chế, bất cập. Trong bài viết này, tác giả trình bày về những hạn chế của pháp luật cũng như cơ chế thực thi pháp luật hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND), từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật hoạt động giám sát của HĐND
Khoa học và đào tạo trong lĩnh vực Công nghiệp và Thương mại
Áp dụng chỉ số cảnh báo rủi ro chinh (KRI) trong việc cảnh báo sớm rủi ro cho các doanh nghiệp ngành điện tử viễn thông của Việt Nam: Giải pháp phòng ngừa rủi ro
Thực hiện mục tiêu nghiên cứu, áp dụng chỉ số cảnh báo rủi ro chính (KRI) trong việc cảnh báo sớm rủi ro nhằm nâng cao năng suất cho các doanh nghiệp Việt Nam, nhóm nghiên cứu Trường Đại học Kinh tế Quốc dân triển khai nghiên cứu Đề tài Khoa học và Công nghệ cấp Quốc gia: “Nghiên cứu, hướng dẫn áp dụng KRI vào doanh nghiệp Việt Nam”, thuộc Chương trình quốc gia “Hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn 2021-2030”. Nhóm nghiên cứu đã thực hiện áp dụng thí điểm chỉ số cảnh báo rủi ro chính (KRI) cho một số doanh nghiệp ngành điện tử viễn thông. Việc lựa chọn ngành ưu tiên này được căn cứ theo Chiến lược phát triển công nghiệp Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2035.
PGS. TS. Phan Tô Uyên, TS. Bùi Thị Lành, TS. Nguyễn Thu Ngà, ThS. Lê Thị Thái Hà
Lào Cai trên hành trình trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tếvới Vùng Tây Nam - Trung Quốc
Đánh giá cao những tiềm năng lợi thế và đóng góp của vùng Ttrung du và miền núi Bắc Bộ nói chung và của Lào Cainói riêng trong phát triển kinh tế, xã hội,an ninh quốc phòng của đất nước, ngày 10/2/2022, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TW về “Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trong đó xác định “… đưa Lào Cai trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tế giữa Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc”. Lào Cai trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tế sẽ thúc đẩy quá trình hội nhập của Việt Nam với các nước ASEAN và Trung Quốc, góp phần thực hiện các cam kết trong Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), xây dựng Cộng đồng kinh tế ASEAN và các thỏa thuận hợp tác kinh tế khác.
Tác động của cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) của EU tới một số ngành hàng xuất khẩu có cường độ Cao-bon cao của Việt Nam và đề xuất giải pháp ứng phó
Tháng 3 năm 2021, Nghị viện Châu Âu đã thông qua Nghị quyết ủng hộ việc áp dụng cơ chế điều chỉnh biên giới Carbon (CBAM) tương thích với WTO. Ủy ban châu Âu đã công bố đề xuất CBAM trong Thỏa thuận Xanh Châu Âu, đối với các lĩnh vực nhất định, để giảm nguy cơ rò rỉ carbon. Điều này đảm bảo rằng giá hàng nhập khẩu phản ánh chính xác hơn hàm lượng carbon và tuân thủ các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới và các nghĩa vụ quốc tế khác của EU. Cơ chế này là một giải pháp thay thế cho các biện pháp giải quyết rủi ro rò rỉ carbon trong Hệ thống mua bán phát thải của EU (“EU ETS”) và nhằm giảm lượng phát thải ra bên ngoài thông qua việc phân bổ lại sản xuất hoặc tăng nhập khẩu các sản phẩm ít carbon hơn nhằm tránh sự gia tăng tổng lượng khí thải toàn cầu. Bài viết xem xét CBAM của EU và đưa ra một số khả năng tác động đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Liên minh châu Âu trong thời gian tới.
Phát triển bền vững Công nghiệp và Thương mại
Giải pháp hoàn thiện chính sách xuất nhập khẩu của Việt Nam đến năm 2030
Các chủ trương, chính sách phát triển xuất nhập khẩu luôn được Đảng và Nhà nước Việt Nam quan tâm, chú trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Trong xu thế toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế, thực tiễn thương mại quốc tế thay đổi nhanh đòi hỏi việc hoàn thiện chính sách xuất nhập khẩu. Chính sách xuất nhập khẩu của Việt Nam thời gian qua đạt được các kết quả như hệ thống văn bản chính sách khá toàn diện, thúc đẩy mở rộng quy mô, tăng trưởng kim ngạch, chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng tích cực… Bên cạnh các kết quả đạt được, chính sách xuất nhập khẩu còn hạn chế như một số quy định còn chồng chéo, phân tán, thiếu đồng bộ, chưa khuyến khích xuất khẩu theo chiều sâu... Vì vậy, bài viết sẽ đi sâu phân tích thực trạng chính sách xuất nhập khẩu của Việt Nam, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện chính sách xuất nhập khẩu của Việt Nam đến năm 2030.
Giáp Minh Huyền, ThS. Phùng Thị Vân Kiều
Sản xuất và xuất khẩu nông sản chủ lực của Tỉnh: Trường hợp tỉnh Lạng Sơn
Lịch sử phát triển kinh tế xã hội cùng với đặc thù về vị trí địa lý, khí hậu và các nguồn tài nguyên thiên nhiên, cùng tập quán sản xuất của cư dân đã tạo nên những sản phẩm nông sản đặc trưng của địa phương, trong đó có những sản phẩm được sản xuất quy mô lớn, cho sản lượng cao, được thị trường đón nhận và trở thành hàng hoá nông sản chủ lực. Đối với các địa phương, xuất khẩu nông sản chủ lực đã và đang là đầu ra hiệu quả cho sản xuất, đem về nguồn thu cho người sản xuất, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước, bên cạnh đó, quan trọng hơn là góp phần xác lập nền sản xuất hàng hoá theo định hướng thị trường và hội nhập quốc tế. Với Lạng Sơn, cũng như nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước đã có nền sản xuất nông sản hàng hoá khá phát triển với nhiều sản vật được xếp vào danh mục hàng nông sản chủ lực và được quốc gia nhập khẩu ưa chuộng. Trước xu thế này, cần đánh giá đầy đủ thực trạng sản xuất và xuất khẩu nông sản chủ lực, để xác định được những vấn đề đặt ra trong sản xuất và xuất khẩu nông sản chủ lực của tỉnh, cụ thể trường hợp của Lạng Sơn trong bối cảnh phát triển mới, đây cũng là là mục tiêu của bài viết.
Nông Thị Thanh Thảo, Triệu Kim Chi, TS. Đặng Thanh Phương, TS. Trịnh Thị Thanh Thuỷ
Phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của Công ty trách nhiệm hữu hạn Adidas Việt Nam
Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và quyết liệt của các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp không phải là vấn đề mới, nhưng rất quan trọng đối với các doanh nghiệp hoạt động trên thị trường. Tác giả bài viết này, thông qua nghiên cứu lý luận về nội dung, phương thức phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp; phân tích thực trạng thị trường tiêu thụ sản phẩm và đề xuất giải pháp phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm của Công ty trách nhiệm hữu hạn Adidas Việt Nam.
Nguyễn Thị Ngọc Tú, PGS.TS Nguyễn Thừa Lộc
Phát triển logistic xanh ở Việt Nam: Cơ hội và thách thức
Logistics là một ngành dịch vụ quan trọng đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế, kết nối các khâu, các công đoạn trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội, có vai trò và tác động, hỗ trợ mạnh mẽ cho hoạt động trao đổi, mua bán, xuất nhập khẩu hàng hóa trên phạm vi toàn cầu. Hoạt động Logistics tại Việt Nam ngày càng phát triển đa dạng, phục vụ mọi lĩnh vực của nền kinh tế, trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thương mại. Cũng như nhiều hoạt động khác, hoạt động logistics cũng gây ra những tác động tiêu cực tới môi trường qua phát thải khí nhà kính, chất thải rắn, chất thải lỏng… trong vận tải, kho bãi, bao gói, nhất là trong giao hàng chặng cuối. Nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực lên môi trường, thực thi chủ trương và mục tiêu phát triển bền vững, “Logistics xanh” chính là giải pháp tất yếu và cấp bách mà các cấp quản lý và các doanh nghiệp Logistic cần khẩn trương thực hiện. Đây cũng là mục tiêu đặt ra của bài trên cơ sở làm rõ những cơ hội và thách thức đối với sự phát triển của Logistics xanh tại Việt Nam.
Cơ hội và thách thức cho ngành thép Việt Nam trong bối cảnh hội nhập
Ngành thép là một trong những ngành công nghiệp nền tảng, đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nguyên liệu sản xuất cho nhiều lĩnh vực công nghiệp và hạ tầng quốc gia. Nền công nghiệp thép phát triển mạnh mẽ sẽ đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế, đồng thời cũng phản ánh khả năng tự lập và vững mạnh của quốc gia. Sau những biến động của đại dịch Covid-19 trên toàn thế giới, ngành thép Việt Nam đã trải qua nhiều “cung bậc” khác nhau. Có những giai đoạn thực sự phát triển và bứt phá, cũng có những giai đoạn rơi vào tình trạng ảm đạm, khó khăn. Bài viết tập trung xác định những cơ hội và thách thức đối với ngành thép của Việt Nam trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá và thực thi các cam kết hội nhập, cùng với những tác động từ bên ngoài biên giới quốc gia thời gian tới
Nghiên cứu khoa học phục vụ quá trình đối mới, hoàn thiện chính sách phát triển ngành Công Thương: Thực trạng và giải pháp
Nghiên cứu khoa học là một hoạt động quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII đã chỉ rõ: “Tiếp tục thực hiện nhất quán chủ trương khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”. Việc chú trọng thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực của đời sống nói chung, của ngành Công thương nói riêng là yêu cầu cấp thiết. Bởi vậy, bài viết đi sâu phân tích thực trạng nghiên cứu khoa học phục vụ quá trình đổi mới, hoàn thiện chính sách phát triển ngành Công Thương và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ quá trình đổi mới, hoàn thiện chính sách phát triển ngành Công Thương.
Quản lý trí tuệ nhân tạo (AI): Kinh nghiệm từ Liên minh Châu Âu và khuyến nghị cho Việt Nam
Việt Nam đang nhanh chóng chuyển đổi sang Chính phủ điện tử cũng như thúc đẩy việc thành lập các thành phố thông minh, phát triển công nghệ 5G và đẩy mạnh thương mại điện tử. Do đó, cần có các quy định và chính sách toàn diện, mang tính chiến lược nhằm thúc đẩy nền kinh tế số với mục đích đảm bảo tăng trưởng và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn. Trong số nhiều văn bản quy phạm pháp luật, các nghiên cứu về vấn đề phát triển kinh tế số, vẫn còn rất ít tài liệu thảo luận về quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) và quản lý các hoạt động liên quan đến AI. Vì vậy, dựa trên các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế số và các văn bản liên quan của Liên minh Châu Âu, bài viết này nhằm cung cấp thêm thông tin về các chính sách và mô hình quản trị AI cũng như các bài học có thể áp dụng cho Việt Nam.
Quy định về trách nhiệm thu hồi sản phẩm, hàng hoá có khuyết tật của một số quốc gia và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Trong quá trình hoàn thiện các công cụ pháp lý bảo vệ người tiêu dùng, chế định trách nhiệm sản phẩm (trong đó có trách nhiệm thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật) ra đời như một sự tất yếu nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng một cách đầy đủ và hữu hiệu. Chế định này được áp dụng đầu tiên ở Hoa Kỳ, sau đó được tiếp nhận bởi các quốc gia ở Châu Âu (ở cấp độ Cộng đồng Châu Âu và quốc gia thuộc Liên minh), ở Châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, các quốc gia ASEAN). Tại Việt Nam, quá trình hội nhập kinh tế thế giới đã mở ra những thay đổi trong công cuộc bảo về quyền lợi người tiêu dùng trước sự giao thoa hàng hóa và tác động của thương mại quốc tế. Do vậy, nghiên cứu các quy định về trách nhiệm thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật sao cho vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, vừa tương thích với xu hướng chung của luật pháp quốc tế là vấn đề pháp lý mang tính thời sự cấp thiết.
Thực trạng và giải pháp thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp ở thành phố Cần Thơ
Công nghiệp có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ. Trong hơn 15 năm từ khi thực hiện Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị về “xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, tỷ trọng của khu vực II của thành phố luôn duy trì ở mức trên 30% trong tổng cơ cấu GRDP, là một trong những động lực chính cho tăng trưởng. Tuy nhiên, hiện nay ngành công nghiệp ở Cần Thơ vẫn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế sẵn có; Cần Thơ chưa thực sự trở thành trung tâm công nghiệp lớn có sức cạnh tranh cao của vùng ĐBSCL. Bài viết phân tích thực trạng thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp ở thành phố Cần Thơ thời gian qua, đồng thời chỉ ra một số khó khăn, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong vấn đề này. Trên cơ sở đó bài viết đề xuất một số giải pháp đẩy mạnh việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp của thành phố Cần Thơ trong thời gian tới.
Nguyễn Khánh Tùng, Trần Huỳnh Anh, Đinh Tấn Phong
Phát triển thương mại Việt Nam - Lào: Thực trạng và giải pháp
Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Lào từ năm 1962. Quan hệ Việt Nam - Lào không ngừng phát triển trên mọi lĩnh vực. Thương mại giữa hai nước luôn phát triển theo chiều hướng tích cực, ngày càng thực chất và đi vào chiều sâu. Giai đoạn 2016 - 2022, thương mại Việt Nam - Lào đạt được các kết quả như kim ngạch có xu hướng gia tăng, hàng hoá xuất nhập khẩu ngày càng đa dạng và phong phú hơn… Bên cạnh những kết quả đạt được, thương mại song phương còn một số tồn tại, hạn chế như quy mô thương mại còn nhỏ bé, chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của hai nước, hàng xuất khẩu vẫn chủ yếu là nguyên liệu thô, sơ chế và hàng gia công, chất lượng chưa ổn định… Do vậy, bài viết sẽ phân tích thực trạng thương mại Việt Nam - Lào giai đoạn 2016 - 2022 và đưa ra một số giải pháp phát triển thương mại song phương giai đoạn đến năm 2030.
Phát triển thương mại tỉnh Đồng Tháp đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030
Trong những năm qua, thương mại đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế- xã hội tỉnh Đồng Tháp, tạo giá trị tăng thêm vào tăng trưởng GRDP của tỉnh, tạo thêm nhiều việc làm mới, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân trong Tỉnh. Đồng thời, thương mại phát triển với việc hình thành hệ thống phân phối hàng hoá văn minh, hiện đại, mở rộng thị trường và đẩy mạnh xuất khẩu cho các sản phẩm có lợi thế của Tỉnh trước sự cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt khi thị trường hàng hoá và dịch vụ phân phối của nước ta mở cửa theo cam kết hội nhập kinh tế quốc tế. Trước những yêu cầu phát triển mới của Tỉnh và vùng đồng bằng sông Cửu Long, thương mại tỉnh Đồng Tháp cần phát huy các lợi thế, thích ứng với sự thay đổi của thị trường trong nước và tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết xác định hướng phát triển và đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy các tiềm năng sẵn có thúc đẩy phát triển thương mại trong thời gian tới.
Đánh giá chất lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam dựa trên mục tiêu phát triển bền vững (SDGS)
Bài viết đánh giá chất lượng nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam dựa trên các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc (UN). Mối liên kết giữa chất lượng FDI và mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) được phân tích dựa theo 3 khía cạnh chính: tăng trưởng kinh tế bằng năng suất và đổi mới, tạo việc làm - phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và vấn đề bình đẳng giới, nâng cao mức sống - bảo vệ môi trường. Kết quả phân tích mối liên kết tại Việt Nam cho thấy những chuyển biến tích cực trong tạo việc làm, giảm bất bình đẳng giới, nội địa hoá các nguồn nguyên liệu đầu vào, gia tăng dòng vốn FDI vào các ngành năng lượng tái tạo. Bên cạnh đó, còn tồn tại những vấn đề cần cải thiện như tăng năng suất và chất lượng lao động, các hoạt động đổi mới và sáng tạo trong công nghệ chưa được ứng dụng nhiều trong các doanh nghiệp nội địa so với các doanh nghiệp FDI, chênh lệch giới tính trong ban lãnh đạo tại các doanh nghiệp FDI, tỉ lệ dự án năng lượng xanh vẫn còn thấp so với các dự án năng lượng. Từ những phân tích đó, các kiến nghị về chính sách và giải pháp được đề xuất để nâng cao hiệu quả của đầu tư trực tiếp nước ngoài và góp phần thúc đẩy quá trình hiện thực hoá các mục tiêu phát triển bền vững.
Định hướng phát triển Logistics Việt Nam đến năm 2030
Việt Nam có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển logistics. Chính phủ Việt Nam đã chú trọng vào việc xây dựng và phát triển logistics trên cơ sở tận dụng các tiềm năng, lợi thế và đưa logistics trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp tích cực vào cải thiện năng lực cạnh tranh chung của nền kinh tế. Phát triển logistics Việt Nam giai đoạn 2017 - 2022 đã đạt được các thành tựu như tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ khá cao 14% - 16%/năm, chất lượng dịch vụ logistics được nâng lên… Bên cạnh những thành tựu đạt được, logistics Việt Nam giai đoạn này còn những hạn chế như logistics phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế, kết cấu hạ tầng logistics chưa đồng bộ... Với lý do trên, bài viết phân tích tình hình phát triển logistics Việt Nam giai đoạn 2017 - 2022, chỉ ra những thành tựu đạt được và những hạn chế, dự báo bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng tới phát triển logistics, trên cơ sở đó đề xuất các định hướng phát triển logistics Việt Nam đến năm 2030.
TS. Nguyễn Văn Hội, Nguyễn Thị Thanh Mai
Đánh giá thực trạng tuân thủ luật Sở hữu trí tuệ: Trường hợp hành vi giải trí bằng phim ảnh
Bài viết đánh giá tình trạng tuân thủ luật Sở hữu trí tuệ trong tình huống nghiên cứu cụ thể về hành vi giải trí bằng phim ảnh của thanh niên Việt Nam. Đề tài nhấn mạnh đến thực trạng có bản quyền và tình trạng tuân thủ luật Sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Dữ liệu sử dụng cho phân tích được nhóm thu thập thông qua điều tra khảo sát bằng bảng hỏi tới các thanh niên tự nguyện trả lời theo mẫu phân tầng gồm 3 miền Bắc - Trung - Nam của Việt Nam. Mô hình nghiên cứu với những biến: Thái độ, Chuẩn chủ quan, Công nghệ, và Đại dịch Covid - 19 tác động đến Ý định giải trí bằng phim ảnh. Thông qua nghiên cứu thực nghiệm về hành vi xem phim có bản quyền, nghiên cứu tập trung đánh giá hiện trạng tuân thủ luật Sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, đặc biệt tầng lớp chiếm số lượng lớn là thanh niên. Kết quả thu được sẽ là căn cứ quan trọng giúp đơn vị nắm giữ bản quyền và cơ quan quản lý thúc đẩy thực thi Luật Sở hữu trí tuệ, có những giải phù hợp nhằm nâng cao ý thức chấp hành của thanh niên khi xem phim chính thống và hợp pháp và từ đó lan toả ra toàn cộng đồng
TS. Nguyễn Thị Việt Hà, Ngô Thị Mỹ An, Từ Ngọc Dương, Tạ Quang Thắng, Trần Thị Phương Thu
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo dự báo nhu cầu trong quản lý chuỗi cung ứng
Dự báo nhu cầu đóng vai trò quan trọng trong quản lý chuỗi cung ứng (Supply Chain Management - SCM). Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng một cách hiệu quả, dự báo nhu cầu và cải tiến trong quản lý chuỗi cung ứng liên tục – những nội dung quan trọng tác động đến toàn bộ quá trình quản lý chuỗi cung ứng. Trong bài viết này, tác giả tổng hợp một số nghiên cứu và tài liệu liên quan, nhằm đưa ra một cái nhìn tổng quan về các kỹ thuật và ứng dụng của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) trong việc dự báo nhu cầu trong SCM để thấy được việc ứng dụng AI trong dự báo nhu cầu mang lại nhiều lợi ích cho quản lý chuỗi cung ứng. Đây là một lĩnh vực đầy triển vọng và nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phát triển các phương pháp và công nghệ AI tiên tiến hơn để tối ưu hóa quy trình SCM và đáp ứng một cách hiệu quả các nhu cầu của khách hàng
Phát triển doanh nghiệp số thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam
Tăng trưởng xanh là mục tiêu phát triển kinh tế hàng đầu mà Việt Nam cũng như nhiều quốc gia đang hướng tới nhằm đạt được sự thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ số được coi là chất xúc tác mở ra xu thế tăng trưởng xanh. Bài viết phân tích vai trò của doanh nghiệp công nghệ số đối với tăng trưởng xanh, những thách thức phát triển doanh nghiệp số Việt Nam hiện nay và qua đó, đề xuất một số giải pháp phát triển doanh nghiệp số thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam.