Khảo sát kiến thức và kỹ năng thực hành về sử dụng bút tiêm insulin ở người bệnh đái tháo đường típ 2 điều trị ngoại trú

Tóm tắt

Đặt vấn đề: Bệnh nhân đái tháo đường típ 2 mắc bệnh lâu năm hay đường huyết kiểm soát kém cần phải điều trị với insulin kết hợp với thuốc viên hạ đường huyết và thay đổi lối sống. Hiện nay, đa số bệnh nhân được điều trị với insulin dạng bút tiêm hơn bơm tiêm insulin do bút tiêm insulin có nhiều ưu điểm như liều chính xác, dễ sử dụng và thuận tiện. Tuy nhiên, thực tế còn nhiều bệnh nhân chưa có đủ kiến thức tốt và chưa có kỹ năng thực hành tiêm insulin đúng dẫn tới không đạt hiệu quả điều trị và có thể bị biến chứng do tiêm insulin. Mục tiêu: (1) Xác định tỉ lệ bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đạt kiến thức tốt và đạt kỹ năng thực hành đúng về sử dụng bút tiêm insulin tại phòng khám Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. (2) Khảo sát mối liên quan giữa kiến thức và kỹ năng thực hành với biến chứng loạn dưỡng mô mỡ tại vị trí tiêm insulin. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang thực hiện trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đang điều trị với bút tiêm insulin ít nhất 3 tháng tại phòng khám Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh từ 2/2023 đến 8/2023. Nghiên cứu viên phỏng vấn bệnh nhân bằng một bộ câu hỏi để đánh giá kiến thức về sử dụng bút tiêm và quan sát đánh giá kỹ năng thực hành tiêm insulin trên mô hình theo một bảng kiểm. Tình trạng loạn dưỡng mô mỡ được bác sĩ khám và chẩn đoán. Kết quả: Dân số nghiên cứu gồm 208 bệnh nhân với tuổi trung bình là 59,2 ± 13 và giới nữ chiếm 69,2%. 62,5% bệnh nhân đạt kiến thức chung tốt và 62,5% bệnh nhân đạt kỹ năng thực hành đúng về sử dụng bút tiêm insulin. Tỉ lệ bệnh nhân có loạn dưỡng mô mỡ tại vị trí tiêm insulin là 39,9%. Bệnh nhân chưa đạt kiến thức chung tốt có nguy cơ bị loạn dưỡng mô mỡ cao gấp 2,2 lần so với bệnh nhân đạt kiến thức tốt (p =0,004). Bệnh nhân chưa đạt kỹ năng thực hành đúng có nguy cơ bị loạn dưỡng mô mỡ cao gấp 1,8 lần so với bệnh nhân đạt kỹ năng thực hành đúng (p =0,044). Kết luận: Tỉ lệ bệnh nhân đạt kiến thức chung tốt và đạt kỹ năng thực hành đúng về sử dụng bút tiêm insulin chỉ khoảng 2/3 dân số nghiên cứu (62,5%). Tỉ lệ bệnh nhân có loạn dưỡng mô mỡ khá cao (39,9%). Bệnh nhân chưa đạt kiến thức chung tốt và bệnh nhân chưa đạt kỹ năng thực hành đúng có nguy cơ bị loạn dưỡng mô mỡ cao hơn lần lượt gấp 2,2 lần và 1,8 lần (p<0,05). Tư vấn giáo dục kiến thức và hướng dẫn kỹ năng tự tiêm cho bệnh nhân cần thực hiện ngay ở lần đầu tiên sử dụng bút tiêm insulin và lặp lại thường xuyên. Cần cải tiến các phương pháp giáo dục phù hợp giúp bệnh nhân có thể dễ hiểu và dễ thực hành.