Quản lý nhà nước về đổi mới sáng tạo: Từ lý thuyết kiến tạo thị trường đến kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam

Tóm tắt

Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo (ĐMST) ngày càng trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững, việc thiết kế bộ máy quản lý nhà nước về ĐMST có ý nghĩa then chốt đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Nghiên cứu này tập trung vào yếu tố “kiến tạo thị trường” và lý thuyết hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia (NIS), qua đó phân tích, so sánh mô hình tổ chức bộ máy quản lý ĐMST ở một số trường hợp tiêu biểu: Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia và Liên minh châu Âu. Kết quả cho thấy, mặc dù có sự khác biệt về mức độ tập trung, cơ chế điều phối và công cụ chính sách, song các quốc gia/khu vực đều nhấn mạnh vai trò chủ động của Nhà nước trong việc định hình quỹ đạo công nghệ, thúc đẩy đổi mới định hướng nhiệm vụ và kiến tạo thị trường mới. Từ so sánh quốc tế, nghiên cứu rút ra một số hàm ý chính sách cho Việt Nam, bao gồm: (i) thành lập cơ quan điều phối cấp cao về ĐMST; (ii) kết hợp mô hình tập trung - phân tán trong hoạch định và thực thi; (iii) áp dụng tư duy kiến tạo thị trường với các nhiệm vụ ưu tiên quốc gia; (iv) đổi mới công cụ chính sách theo cả phía cung và cầu; và (v) xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá dựa trên kết quả đầu ra. Những hàm ý này là cơ sở để Việt Nam thiết kế một hệ thống quản lý ĐMST đủ mạnh, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.