Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế

Thư chúc mừng năm mới

2026-03-11T03:41:51+07:00

Thư chúc mừng năm mới của GS.TS Lê Văn Lợi, UV BCH TW Đảng, Bí thư Đảng úy, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam

VƯỢT BẪY THU NHẬP TRUNG BÌNH: VAI TRÒ THEN CHỐT CỦA QUAN HỆ ĐẦU TƯ NHÀ NƯỚC - TƯ NHÂN

2026-03-11T03:45:36+07:00

Nghiên cứu này phân tích mối quan hệ định lượng giữa đầu tư nhà nước và đầu tư ngoài nhà nước tại Việt Nam giai đoạn 1995 - 2025, nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn cho chính sách cải cách thể chế và phân bổ nguồn lực, hỗ trợ vượt bẫy thu nhập trung bình. Sử dụng kiểm định nhân quả Granger trên dữ liệu bảng tỷ lệ đầu tư/GDP, với mô hình VAR và độ trễ hai năm, nghiên cứu cho thấy tồn tại quan hệ nhân quả hai chiều mạnh giữa đầu tư nhà nước và đầu tư ngoài nhà nước, khẳng định hiệu ứng “bổ sung” - đầu tư nhà nước (đặc biệt là đầu tư công) kích thích đầu tư ngoài nhà nước qua hạ tầng và tín hiệu chính sách; chiều ngược lại cũng tồn tại nhưng yếu hơn. Không có dấu hiệu hiệu ứng lấn át rõ rệt. Đây là bằng chứng hai khu vực bổ trợ lẫn nhau.

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TÊ CÁC TỈNH, THÀNH PHỐ VIỆT NAM

2026-03-11T04:15:34+07:00

Nghiên cứu này xem xét các yếu tố kinh tế và thể chế quyết định tăng trưởng kinh tế cấp tỉnh tại Việt Nam. Sử dụng dữ liệu bảng từ 63 tỉnh, thành trong giai đoạn 2015 - 2021, được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tác giả áp dụng phương pháp ước lượng bình phương nhỏ nhất hai giai đoạn (2SLS) để giải quyết vấn đề nội sinh. Kết quả thực nghiệm cho thấy, các yếu tố kinh tế bao gồm vốn đầu tư, chi tiêu cho khoa học và công nghệ và đầu tư phát triển, cũng như yếu tố thể chế là chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cả tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) và GRDP bình quân đầu người. Quy mô dân số có mối liên hệ tích cực với GRDP nhưng lại có mối liên hệ tiêu cực với GRDP bình quân đầu người. Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) không có tác động đáng kể đến tăng trưởng kinh tế cấp tỉnh. Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của cả đầu tư kinh tế và chất lượng thể chế trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế cấp tỉnh tại Việt Nam.

ẢNH HƯỞNG CỦA ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ ĐẾN CƯỜNG ĐỘ NĂNG LƯỢNG: TRƯỜNG HỢP DOANH NGHIỆP NGÀNH CHẾ BIẾN, CHẾ TẠO TẠI VIỆT NAM

2026-03-11T03:56:47+07:00

Nghiên cứu này nhằm xác định tác động của đổi mới công nghệ đến cường độ năng lượng của các doanh nghiệp chế biến, chế tạo tại Việt Nam, đặc biệt phân biệt giữa hai loại đổi mới: đổi mới máy móc thiết bị và đổi mới thiết bị truyền thông. Từ dữ liệu gần 30.000 quan sát của các doanh nghiệp chế biến, chế tạo giai đoạn 2012 - 2018 của Tổng cục Thống kê, nghiên cứu áp dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với phương pháp ước lượng FGLS. Kết quả nghiên cứu chỉ ra đổi mới thiết bị truyền thông có tác động âm mạnh mẽ đến cường độ năng lượng. Ngược lại, đổi mới máy móc thiết bị có tác động dương nhẹ. Nghiên cứu góp phần cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động khác biệt của các loại đổi mới công nghệ đến cường độ năng lượng tại một quốc gia đang phát triển có cường độ năng lượng cao. Nghiên cứu này góp phần làm phong phú lý thuyết về hiệu ứng phản hồi và cơ chế hiệu quả kỹ thuật, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho chính sách khuyến khích chuyển đổi số và tiết kiệm năng lượng.

DỰ BÁO NHU CẦU NHÂN LỰC CHO KHU KINH TẾ VEN BIỂN TRẦN ĐỀ ĐẾN NĂM 2035 THEO CÁC KỊCH BẢN TĂNG TRƯỞNG

2026-03-11T03:58:46+07:00

Nghiên cứu này sử dụng khung dự báo định tính dựa trên ý kiến chuyên gia để ước lượng nhu cầu nhân lực của Khu kinh tế ven biển Trần Đề đến năm 2035. Thông qua ba vòng Delphi với sự tham gia của 15 chuyên gia trong lĩnh vực cảng - logistics, quy hoạch vùng, doanh nghiệp công nghiệp và quản lý nhà nước; nghiên cứu xác định được các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến nhu cầu lao động, bao gồm tiến độ phát triển hạ tầng, thu hút FDI, mở rộng dịch vụ logistics, mức độ tự động hóa và khả năng cung ứng lao động của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Các yếu tố này được chuyển hóa thành bộ giả định để xây dựng ba kịch bản phát triển: cơ sở, tăng tốc và tăng trưởng cao. Kết quả cho thấy, nhu cầu lao động biến động đáng kể giữa các kịch bản, dao động từ 56.000 đến 88.500 lao động vào năm 2035, với mức tăng mạnh nhất trong logistics, công nghiệp chế biến và dịch vụ đô thị.
Đáng chú ý, các kịch bản tăng trưởng cao đòi hỏi tỷ lệ lao động kỹ năng trung bình và cao
lớn hơn đáng kể, phản ánh xu thế số hóa và hiện đại hóa cảng biển

XÂY DỰNG THANG ĐO ĐA CHIỀU CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH NĂNG LỰC CẠNH TRANH ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH ĐÀ LẠT: PHƯƠNG PHÁP DELPHI VÀ KIỂM ĐỊNH THỰC NGHIỆM

2026-03-11T04:01:44+07:00

Nghiên cứu này tập trung xây dựng và kiểm định một thang đo đa chiều về các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh điểm đến du lịch Đà Lạt, tích hợp góc nhìn cung và cầu, đồng thời phù hợp với bối cảnh phát triển bền vững và chuyển đổi số. Để đạt được mục tiêu, phương pháp Delphi được áp dụng nhằm đạt đồng thuận về các yếu tố và chỉ báo, kết hợp với khảo sát thực nghiệm các bên liên quan và du khách, sử dụng các phân tích nhân tố và ANOVA để kiểm định độ tin cậy, giá trị và sự khác biệt nhận thức. Kết quả nghiên cứu xác định 12 yếu tố, bao gồm nguồn lực tự nhiên, di sản văn hóa và “tính độc đáo của điểm đến” phản ánh bản sắc riêng của Đà Lạt, đồng thời chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa phía cung và cầu, đặc biệt ở khía cạnh an ninh - an toàn và bền vững môi trường. Do đó, nghiên cứu đề xuất ưu tiên cải thiện an ninh, tiện ích công cộng và phát triển bền vững, song song với việc khai thác tính độc đáo để nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.

YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP NÔNG NGHIỆP TRONG CHUỖI CUNG ỨNG BỀN VỮNG

2026-03-11T04:04:11+07:00

Nghiên cứu áp dụng thuyết hành vi dự định (TPB) để xem xét các yếu tố quyết định việc các doanh nghiệp khởi nghiệp nông nghiệp áp dụng công nghệ cao khi tham gia chuỗi cung ứng bền vững hướng tới nông nghiệp 5.0. Phương pháp mô hình phương trình cấu trúc (SEM) được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa nhận thức của doanh nghiệp, kỳ vọng của xã hội, thái độ và khả năng áp dụng công nghệ cao trong thực tế của các doanh nghiệp. Kết quả cho thấy hành vi là yếu tố dự báo mang tính quyết định đối với việc áp dụng và ý định ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi áp dụng công nghệ cao trong các doanh nghiệp khởi nghiệp nông nghiệp. Ngoài ra, mô hình hồi quy đa thức cũng chỉ ra rằng các yếu tố như lợi ích gia tăng thị trường, chuyển đổi quy trình quản lý và hỗ trợ thể chế đối với việc áp dụng các giải pháp công nghệ 5.0 có tác động mạnh đến hành vi áp dụng công nghệ cao của các doanh nghiệp khởi nghiệp nông nghiệp. Từ đó, nghiên cứu đưa ra khuyến nghị đối với các nhà hoạch định chính sách cần tăng cường khuôn khổ thể chế, doanh nhân cần chú trọng mở rộng thị trường nhằm đẩy nhanh việc phát triển bền vững trong nông nghiệp.

TÁC ĐỘNG CỦA TRUYỀN MIỆNG ĐIỆN TỬ ĐẾN Ý ĐỊNH MUA HÀNG TIÊU DÙNG XANH CỦA GEN Z TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH QUA VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA HÌNH ẢNH THƯƠNG HIỆU VÀ THÁI ĐỘ THƯƠNG HIỆU

2026-03-11T04:07:06+07:00

Nghiên cứu được thực hiện với mục đích kiểm tra các mối quan hệ của truyền miệng điện tử, hình ảnh thương hiệu, thái độ thương hiệu, ý định mua hàng tiêu dùng xanh của Gen Z tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính đối với 280 khách hàng Gen Z được khảo sát cho thấy, trong số các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua hàng của khách hàng Gen Z, truyền miệng điện tử có tác động mạnh nhất, tiếp theo là hình ảnh thương hiệu và thái độ đối với thương hiệu. Vì vậy, cần tập trung nâng cao truyền miệng điện tử và nâng cao hình ảnh thương hiệu của các cửa hàng có các sản phẩm tiêu dùng xanh nhằm tăng ý định mua hàng của khách hàng Gen Z.

NGHIÊN CỨU DỰ BÁO SAI PHẠM BÁO CÁO TÀI CHÍNH

2026-03-11T04:10:11+07:00

Nghiên cứu này dự báo sai phạm báo cáo tài chính bằng thuật toán rừng ngẫu nhiên và cây quyết định, dựa trên lý thuyết tam giác gian lận (áp lực, cơ hội, thái độ). Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 201 doanh nghiệp sai phạm và 10.593 doanh nghiệp không sai phạm trong thời gian từ năm 2015 đến năm 2023, áp dụng kỹ thuật SMOTE xử lý mất cân bằng, đánh giá bằng Accuracy, Precision, Recall, F1-score. Kết quả cho thấy, dự báo bằng thuật toán rừng ngẫu nhiên đạt 98% chính xác và những yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất là tỷ lệ thành viên độc lập của hội đồng quản trị, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính

MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁO DỤC TÀI CHÍNH, DÂN TRÍ TÀI CHÍNH VÀ TÀI CHÍNH TOÀN DIỆN

2026-03-11T04:11:50+07:00

Nghiên cứu này tập trung làm rõ khái niệm và mối quan hệ giữa dân trí tài chính, giáo dục tài chính và tài chính toàn diện. Kết quả nghiên cứu khẳng định, dân trí tài chính có tác động tích cực đến sự phát triển của tài chính toàn diện. Đồng thời, giáo dục tài chính là công cụ chủ yếu để nâng cao dân trí tài chính. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất phát triển tài chính toàn diện thông qua việc xây dựng khung chương trình giáo dục tài chính có hệ thống cho từng nhóm đối tượng cụ thể.