Tạp chí Truyền thống và Phát triển – Chuyên đề: Nguồn lực và Phát triển

Chính sách phát triển năng lượng xanh trên biển của Việt Nam hướng tới mục tiêu Net Zero

Nguyễn Thị Thục

Sau cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 tại COP26, Việt Nam đã xác định phát triển năng lượng xanh trên biển, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, là một trụ cột then chốt. Bài viết này phân tích hệ thống chính sách liên quan, từ các định hướng chiến lược, quy hoạch khung đến các chính sách ngành cụ thể. Nghiên cứu ghi nhận những thành tựu bước đầu trong việc xây dựng một khung chính sách khá đồng bộ, thể hiện sự chuyển đổi tư duy sang tăng trưởng xanh và đặt ra các mục tiêu định lượng tham vọng. Tuy nhiên, việc thực thi đang đối mặt với những thách thức lớn: khung pháp lý chưa hoàn thiện, đặc biệt là các quy định về giao khu vực biển, nguy cơ xung đột không gian biển, sự bất định pháp lý và xáo trộn trong giai đoạn đầu cải cách thể chế; và năng lực thực thi còn hạn chế. Bài viết đề xuất các khuyến nghị nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện chính sách, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero trong bối cảnh thể chế mới.

Chính sách Biển Đông của Hoa Kỳ - từ Obama đến Trump và ảnh hưởng tới Việt Nam

Nguyễn Anh Cường

Biển Đông giữ vị trí chiến lược then chốt trong cấu trúc an ninh khu vực và cạnh tranh nước lớn, nhất là trong bối cảnh chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và đối đầu Hoa kỳ - Trung Quốc gia tăng. Bài viết phân tích sự điều chỉnh chính sách Biển Đông của Hoa Kỳ qua các chính quyền tổng thống Obama, Trump, Biden và phác họa xu hướng dưới chính quyền Trump lần hai, dựa trên phân tích, so sánh các tài liệu chính thức và nghiên cứu học thuật. Kết quả cho thấy mục tiêu chiến lược của Hoa Kỳ cơ bản nhất quán – duy trì tự do hàng hải, kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc, bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ – trong khi cách tiếp cận và công cụ triển khai có sự thay đổi đáng kể giữa các đời tổng thống. Từ đó, bài viết nhận diện những cơ hội, thách thức đối với Việt Nam trong quan hệ với Hoa Kỳ trên vấn đề Biển Đông và gợi mở một số hàm ý chính sách.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kỹ thuật quản lý và xử lý chất thải

Aniebonam Obum Sabastine

Trước khủng hoảng rác thải toàn cầu đe dọa nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng, trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy đã trở thành giải pháp đột phá cho vấn đề quản lý chất thải bền vững. AI đã chứng minh hiệu quả vượt trội khi nâng cao hiệu suất xử lý nước thải 30% và giảm chi phí 25% thông qua dự đoán và kiểm soát chất lượng theo thời gian thực. Trong quản lý chất thải rắn, robot kết hợp thị giác máy tính đạt độ chính xác trên 95% trong phân loại, tăng cường tái chế và tái sử dụng tài nguyên. Các ứng dụng IoT như thùng rác thông minh và tối ưu lộ trình thu gom giúp giảm đáng kể khí thải carbon và chi phí vận hành. Tuy nhiên, triển khai toàn cầu vẫn gặp nhiều rào cản do thiếu chuẩn hóa dữ liệu, hạn chế tài chính ở các nước đang phát triển và khan hiếm nhân lực chuyên môn. Để khai thác tối đa tiềm năng, cần sự hợp tác giữa chính phủ xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp đầu tư công nghệ xanh và trường đại học đào tạo nguồn nhân lực, từ đó biến AI thành nền tảng then chốt cho xử lý chất thải bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Bệnh nhân ung thư thu nhập thấp và những gánh nặng trong quá trình điều trị: Trường hợp tại Bệnh viện K Tân Triều

Trần Thanh Hương

Nghiên cứu tập trung phân tích những gánh nặng mà bệnh nhân ung thư thu nhập thấp gặp phải trong quá trình điều trị tại Bệnh viện K Tân Triều (Hà Nội). Thông qua điều tra định lượng kết hợp phỏng vấn sâu, kết quả cho thấy người bệnh chịu áp lực lớn về chi phí điều trị, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn và căng thẳng tinh thần kéo dài. Nghiên cứu đề xuất mở rộng hỗ trợ tài chính, cải thiện chỗ ở và tăng cường chăm sóc tâm lý nhằm nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư.

Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

Đỗ Thị Ngân

Bài viết tổng hợp và phân tích kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững của Trung Quốc, đặc biệt ở các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu và ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất. Đồng thời phân tích vai trò của các bên liên quan - nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và nông dân - trong việc hình thành cơ chế hoạt động hiệu quả cho chuyển đổi nông nghiệp. Nghiên cứu cho thấy thành công của nông nghiệp Trung Quốc là sự kết hợp giữa hệ thống chính sách đồng bộ, đổi mới khoa học - công nghệ và sự tham gia rộng rãi của khu vực tư nhân. Từ các phân tích này, bài viết đưa ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế, tăng cường hợp tác công - tư, mở rộng các mô hình sản phẩm bền vững và nâng cao năng lực thực thi của các chủ thể trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

Tục cướp kén làng Dị Nậu - Liệu pháp tâm linh và ước muốn sinh sản trong xã hội hiện đại

Nguyễn Thị Hảo

Tục “Cướp kén” ở làng Dị Nậu, xã Thọ Văn, tỉnh Phú Thọ là một hiện tượng tín ngưỡng phồn thực đặc sắc, phản ánh khát vọng sinh sôi nảy nở của cư dân nông nghiệp. Từ góc nhìn nghiên cứu văn hóa dân gian kết hợp với các phương pháp tiếp cận tâm lý xã hội, bài viết khám phá chức năng của nghi lễ này như một liệu pháp tâm linh và tâm lý trong bối cảnh đương đại. Trong xã hội hiện nay, khi các cá nhân và cộng đồng phải đối mặt với áp lực sinh con, khủng hoảng niềm tin, mất phương hướng trong đời sống tinh thần. Thông qua biểu tượng sinh thực khí, nghi lễ giáo kén và hành vi tập thể “cướp kén”, lễ hội không chỉ bảo tồn bản sắc văn hóa mà còn góp phần ổn định tâm lý, phục hồi năng lượng sống và kết nối cộng đồng. Bài viết đề xuất bảo tồn, phát huy giá trị nghi lễ này như một hình thức trị liệu cộng đồng cầu con, giáo dục văn hóa và phát triển du lịch tâm linh bền vững. Qua đó, khẳng định tục “Cướp kén” không chỉ là một nghi lễ dân gian, mà còn là giải pháp văn hóa ứng phó với những khủng hoảng tinh thần trong xã hội hiện đại.

Công tác xã hội trong việc giải quyết các vấn đề xã hội ở Việt Nam

Nguyễn Ngọc Tùng

Công tác xã hội (CTXH) đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các vấn đề xã hội và nâng cao chất lượng sống của cộng đồng. Bài viết khái quát một số lý thuyết nền tảng của CTXH, bao gồm lý thuyết hệ sinh thái, lý thuyết thực hành dựa vào cộng đồng và lý thuyết quyền con người, nhằm làm rõ vai trò của CTXH trong việc hỗ trợ và can thiệp cho cá nhân, nhóm và cộng đồng. Đồng thời, bài viết phân tích thực tiễn CTXH tại Việt Nam dựa trên các báo cáo, nghiên cứu và chính sách của Nhà nước, tập trung vào các mô hình can thiệp cộng đồng, chương trình bảo vệ trẻ em, giảm nghèo bền vững và hỗ trợ người khuyết tật. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng CTXH giúp nâng cao năng lực cá nhân, giảm thiểu rủi ro xã hội, thúc đẩy bình đẳng và hỗ trợ các tổ chức, chính quyền trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Đấu tranh với chính mình: Học theo tư tưởng Hồ Chí Minh để vượt qua những hạn chế chủ nghĩa cá nhân

Vũ Trung Kiên

Bài báo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh để vượt qua chủ nghĩa cá nhân - một thách thức lớn trong xã hội hiện đại. Trong thời đại hội nhập và chuyển đổi số, chủ nghĩa cá nhân ngày càng gia tăng và bộc lộ nhiều vấn đề tiêu cực do ảnh hưởng của sự bùng nổ mạng xã hội, sự lên ngôi của lối sống tiêu dùng và vị kỷ. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ là “giặc nội xâm” và nhấn mạnh rằng đấu tranh với chính mình là cuộc chiến khó khăn nhất. Để vượt qua chủ nghĩa cá nhân, mỗi người cần: Tự soi - tự sửa mỗi ngày; cống hiến và đặt lợi ích cộng đồng lên trên cá nhân, đặc biệt là cán bộ, đảng viên; sử dụng mạng xã hội một cách văn minh; xây dựng môi trường sống lành mạnh, từ đó khẳng định rằng, đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân là điều cần thiết và cấp bách để xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, phát triển bền vững. Mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần học theo Bác từ những hành động giản dị nhất để sống đúng, sống đẹp và sống có ích.

Phát triển văn hóa, kiến tạo động lực mới phục vụ tăng trưởng kinh tế

Đoàn Minh Nhung

Phát triển văn hoá là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”. Như vậy, văn hoá không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực và động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng cao và lợi thế cạnh tranh quốc gia, góp phần thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Bài viết tập trung phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của mối quan hệ giữa văn hoá và tăng trưởng kinh tế, làm rõ quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò động lực của văn hoá trong phát triển kinh tế - xã hội. Từ đó, đề xuất một số nhiệm vụ và giải pháp nhằm phát huy vai trò của văn hoá như một động lực mới cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay góp phần bảo đảm sự hài hoà giữa tăng trưởng vật chất và phát triển con người, giữa hiệu quả kinh tế và tiến bộ xã hội.

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tham gia bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống trong bối cảnh chuyển đổi số

Nguyễn Thị Quỳnh Hoa

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc phát huy vai trò của tổ chức và sức mạnh của tuổi trẻ trong tham gia bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá dân tộc là điều cần thiết và được đề cao đối với tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh. Bằng phương pháp điều tra phiếu trưng cầu ý kiến với 650 người là thanh niên và cán bộ Đoàn tại các địa bàn: Hà Nội, Bắc Ninh, Huế, thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tháng 5/2024, bài viết tập trung tìm hiểu các hoạt động của Đoàn trong tham gia bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống bối cảnh chuyển đổi số, từ đó đưa ra một số đề xuất khuyến nghị nâng cao hơn nữa vai trò của Đoàn thời gian tới.

Xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam chủ động, tích cực chuyển đổi số đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới

Bùi Tuấn Linh

Chuyển đổi số đang tạo ra những tác động sâu sắc đến đời sống chính trị - xã hội, đặc biệt trong công tác giáo dục tư tưởng chính trị và quản lý tư tưởng trong quân đội. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam trở nên vô cùng cấp thiết, nhằm giữ vững bản chất cách mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng trong quân đội. Chuyển đổi số đã giúp đội ngũ cán bộ chính trị trong quân đội nhân dân Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực về bản lĩnh chính trị, đạo đức, trình độ lý luận và năng lực quản lý tư tưởng. Tuy nhiên, cũng đặt ra nhiều thách thức mới như: năng lực công nghệ còn hạn chế, kỹ năng quản lý tư tưởng trên không gian mạng chưa đáp ứng yêu cầu, phương pháp giáo dục chính trị thiếu linh hoạt với thế hệ quân nhân trẻ. Bài viết đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường đào tạo năng lực số, bồi dưỡng kỹ năng quản trị tư tưởng trên mạng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mói cho đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tội phạm vị thành niên ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, nguyên nhân và giải pháp phòng, chống

Thân Trung Dũng

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, vấn đề tội phạm vị thành niên ở Việt Nam diễn biến vô cùng phức tạp: không chỉ gia tăng về số lượng mà còn có xu hướng phức tạp về phương thức, thủ đoạn, và tính chất nghiêm trọng. Thực trạng này đặt ra những thách thức đối với hệ thống giáo dục, gia đình, pháp luật và các thiết chế xã hội trong việc bảo vệ, giáo dục và phát triển thanh thiếu niên một cách toàn diện. Trên cơ sở tổng hợp các số liệu thống kê chính thức và thứ cấp, bài viết này chỉ ra những nguyên nhân đa chiều dẫn đến tình trạng phạm pháp trong nhóm đối tượng chưa thành niên, bao gồm yếu tố từ gia đình, nhà trường, môi trường xã hội và đặc điểm tâm - sinh lý của người vị thành niên. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm vị thành niên trong điều kiện phát triển xã hội hiện nay.