Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ

Chính sách nâng cao năng lực kiểm soát Bắc Cực của Mỹ hiện nay

Đặng Hoàng Hà — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết phân tích sự chuyển đổi căn bản trong chính sách Bắc Cực của Mỹ. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi ba nguyên nhân chính: i) Sự biến đổi môi trường Bắc Cực Xanh; ii) Sự trỗi dậy của liên minh Nga - Trung Quốc; và iii) Nhu cầu cấp bách về an ninh kinh tế nội địa, thúc đẩy việc khai thác tài nguyên năng lượng và khoáng sản chiến lược. Để ứng phó, Mỹ đã triển khai học thuyết “Giám sát và Phản ứng”, tái cấu trúc hệ thống căn cứ tại Alaska và Greenland. Chính sách an ninh trên hết của Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai đã đặt ưu tiên khai thác tài nguyên chiến lược, định hình lại trật tự khu vực. Cạnh tranh Mỹ - Nga - Trung Quốc tiếp tục gay gắt tại một khu vực mang tính chất đặc thù. Trên cơ sở đó, bài viết gợi mở một số hàm ý đối với Việt Nam.

Khai thác biển sâu: Mặt trận mới trong cạnh tranh giữa các cường quốc

Nghiêm Tuấn Hùng, Nguyễn Thị Như Quỳnh — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết phân tích khai thác biển sâu như một mặt trận địa chính trị - kinh tế mới trong bối cảnh nhu cầu khoáng sản quan trọng tăng mạnh do chuyển dịch năng lượng và cách mạng công nghiệp 4.0. Trên nền tảng khung pháp lý của UNCLOS và cơ chế ISA, hoạt động thăm dò - khai thác tập trung tại khu vực Clarion ‑ Clipperton ở Thái Bình Dương, nơi các cường quốc và trung cường cạnh tranh tiếp cận nốt đa kim loại, sunfua khối và lớp vỏ giàu cobalt. Bài viết làm rõ vai trò dẫn đầu của Trung Quốc về giấy phép, năng lực công nghệ và mạng lưới thỏa thuận với các quốc đảo, trong khi Mỹ điều chỉnh chính sách, thúc đẩy sắc lệnh hành pháp và doanh nghiệp tư nhân để thu hẹp khoảng cách. Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ nổi lên như các tác nhân quan trọng, theo đuổi an ninh tài nguyên và vị thế khu vực thông qua đầu tư công nghệ và tham gia ISA. Tác động của khai thác biển sâu được đánh giá theo hai hướng: đối với các nhóm nước (đặc biệt là quốc đảo nhỏ và các nước đang phát triển) và đối với cấu trúc cạnh tranh nước lớn, qua đó nhấn mạnh nhu cầu xây dựng khuôn khổ quản trị đáy biển bao trùm, dựa trên khoa học và bảo đảm lợi ích công bằng.

Pháp luật kiểm soát chủ sở hữu hưởng lợi trong doanh nghiệp tại Hoa Kỳ và kinh nghiệm cho Việt Nam

Đặng Minh Phương — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Nghiên cứu này phân tích khung pháp lý của Hoa Kỳ về kiểm soát chủ sở hữu hưởng lợi trong doanh nghiệp, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong thu thập, lưu trữ, chia sẻ thông tin. Từ đó, nghiên cứu rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, đề xuất các giải pháp nhằm bổ sung nghĩa vụ cung cấp, cập nhật và xác minh thông tin chủ sở hữu hưởng lợi vào Luật Doanh nghiệp, thiết lập cơ chế kiểm soát hiệu quả, nâng cao vai trò của Bộ Tài chính. Việc hoàn thiện pháp luật theo hướng này sẽ giúp Việt Nam tăng tính minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư.

Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc trong ngành ô tô điện giai đoạn 2020-2024

Nguyễn Văn Lịch — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Từ năm 2020 đến 2024, cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trên nhiều lĩnh vực, trong kinh tế, điển hình là ngành ô tô điện (EV). Lo ngại sự xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường nội địa từ các thương hiệu ô tô điện Trung Quốc, Mỹ đã áp dụng chính sách kiềm chế nhập khẩu ô tô điện của nước này. Đáp lại, Trung Quốc thực hiện nhiều chính sách nhằm giữ vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực này. Những căng thẳng hiện tại không chỉ ảnh hưởng đến nền kinh tế và môi trường của cả hai nước mà còn tác động mạnh mẽ đến toàn cầu. Nhìn vào những động thái hiện tại của Mỹ và Trung Quốc, nhiều ý kiến cho rằng cuộc cạnh tranh sẽ có dấu hiệu căng thẳng hơn trong tương lai, đặc biệt là khi cựu Tổng thống Donald Trump đã tái đắc cử tổng thống thứ 47 của Mỹ.

Chỉ số và mức độ đánh giá chất lượng cuộc sống của người dân EU

Nguyễn Thị Thơm — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Chất lượng cuộc sống là một khái niệm rộng bao gồm một số khía cạnh khác nhau. Bài viết phân tích về khái niệm, phương pháp và cách thức đo lường chỉ số chất lượng cuộc sống mà Liên minh châu Âu (EU) thực hiện, dựa trên một số khía cạnh/lĩnh vực. Bên cạnh đó, bài viết phân tích thực trạng về chất lượng cuộc sống, làm rõ một số nguyên nhân ảnh hưởng tới mức độ đánh giá về chất lượng cuộc sống của người dân EU, từ đó rút ra một số nhận xét và đánh giá.

Phương pháp luận và phương pháp Xã hội học của C.Mác

Nguyễn Đức Chiện, Nguyễn Trọng Tuân — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Triết gia người Đức Karl Marx (C. Mác) (1818-1883) được coi là một trong những nhà sáng lập ra ngành xã hội học và cũng là đại biểu quan trọng của trường phái xã hội học Mác xít. Phương pháp luận và phương pháp Xã hội học của Mác đã góp phần rất lớn trong định hình và phát triển ngành xã hội học thế giới. Đóng góp của ông đối với khoa học xã hội nói chung và ngành xã hội học nói riêng vẫn giữ nguyên giá trị trong bối cảnh học thuật hiện nay. Dựa vào nguồn tài liệu thứ cấp, bài viết tổng quan những đóng góp về phương pháp luận và phương pháp của Mác đối với xã hội học, đồng thời luận giải hướng vận dụng tri thức này trong hoạt động nghiên cứu và giảng dạy xã hội học ở Việt Nam hiện nay.

Giải mã chu kỳ của Vàng: Góc nhìn từ những biến động trong thể chế tiền tệ toàn cầu

Nguyễn Thị Ngọc Hà — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Trong lịch sử kinh tế chính trị, kéo dài hàng thiên niên kỷ của nhân loại, vàng không chỉ đơn thuần là một kim loại quý hay một hàng hóa giao dịch mà nó là hiện thân vật lý của “Niềm tin”, hay chữ “Tín” (Trust) trong cấu trúc xã hội và tài chính. Trên cơ sở nghiên cứu về lỗ hổng thể chế tiền tệ toàn cầu đương đại, các hệ quả của thể chế này với đồng tiền thống trị toàn cầu USD và biến động địa - kinh tế - chính trị đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, bài viết luận giải chu kỳ tăng giá hiện tại của vàng là một triệu chứng của cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc vào hệ thống tiền tệ USD - hệ thống đã thống trị thế giới kể từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Phát triển du lịch sáng tạo: Ý nghĩa của thiết kế điểm đến sáng tạo trong chiến lược gia tăng trải nghiệm khách du lịch

Bùi Mỹ Trinh, Phí Hồng Minh — Thu, 29 Jan 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Trong bối cảnh cạnh tranh đô thị toàn cầu, các địa phương không ngừng tìm cách nâng cao sức hấp dẫn bằng việc thu hút tầng lớp sáng tạo, phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo và nỗ lực trở thành “thành phố sáng tạo”. Tính sáng tạo đã trở thành chiến lược cốt lõi trong phát triển du lịch và kiến tạo nơi chốn có ý nghĩa trọng tâm tạo nên sức thu hút khách du lịch. Bài viết này cung cấp phân tích chuyên sâu về cách vận dụng sự sáng tạo trong kiến tạo điểm đến du lịch thông qua các chiến lược thiết kế đa dạng. Thông qua các nghiên cứu trường hợp từ Thái Lan, Hà Lan, Đan Mạch, Brazil đến Đức, nghiên cứu khẳng định rằng thành công của chiến lược này phụ thuộc vào việc tận dụng các đặc thù mang tính địa phương và tuân thủ các nguyên tắc thiết kế sáng tạo căn bản. Quy trình kiến tạo cũng đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các nguồn lực hữu hình và vô hình, nghệ thuật kể chuyện và sự tham gia thực chất của cộng đồng. Thiết kế điểm đến sáng tạo cho thấy vai trò kép của du lịch sáng tạo trong việc làm sinh động di sản và gắn kết giữa dòng chảy toàn cầu với không gian bản địa, là chìa khóa để bảo tồn bản sắc và thúc đẩy phát triển bền vững.