“Nguồn lực” tạo ẩn dụ ngữ pháp trong tiếng Việt từ góc nhìn ngữ pháp chức năng hệ thống

Tóm tắt

Bài viết khảo sát các nguồn lực tạo ẩn dụ ngữ pháp trong tiếng Việt từ góc nhìn ngữ pháp chức năng hệ thống của M.A.K. Halliday, tập trung phân tích ba nguồn lực chính: danh hóa (tạo ẩn dụ ngữ pháp tư tưởng), hư từ và ngữ điệu (tạo ẩn dụ ngữ pháp liên nhân) và các phương tiện liên kết văn bản (tạo ẩn dụ ngữ pháp văn bản). Bằng phương pháp mô tả, phân tích và đối chiếu liên ngôn ngữ, nghiên cứu chỉ ra rằng tiếng Việt - thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập - có cơ chế riêng biệt để tạo ẩn dụ ngữ pháp: không dựa vào biến đổi hình thái mà chủ yếu thông qua các yếu tố ngữ pháp chuyên dùng như hư từ và ngữ điệu. Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ cơ chế vận hành ẩn dụ ngữ pháp trong tiếng Việt, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới trong mô tả và giảng dạy ngữ pháp tiếng Việt theo tinh thần ngữ pháp chức năng hệ thống