Tạp chí Nhà nước và Pháp luật

KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI PHÁP LUẬT ĐỂ THỰC HIỆN BỐN ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC ĐƯA ĐẤT NƯỚC PHÁT TRIỂN TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Đào Trí Úc — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết phân tích vai trò trung tâm của pháp luật trong việc thực hiện bốn
đột phá chiến lược phát triển đất nước theo tinh thần các Nghị quyết số 57, 59, 66, 68
của Bộ Chính trị. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất khái niệm và khuôn khổ “hệ sinh thái
pháp luật” cho phát triển, với tính chất là một cấu trúc thể chế thống nhất, đồng bộ
nhưng mở, linh hoạt, thích ứng, gắn kết giữa Nhà nước, thị trường và xã hội; để bảo
đảm pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng
tạo, hội nhập quốc tế, làm tăng năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của đất
nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Từ khóa: Pháp luật, hệ sinh thái pháp luật, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế,
Việt Nam.

ĐỔI MỚI TƯ DUY XÂY DỰNG PHÁP LUẬT TRONG KỶ NGUYÊN PHÁT TRIỂN MỚI CỦA ĐẤT NƯỚC

Võ Khánh Vinh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài báo phân tích một cách hệ thống về tư duy xây dựng pháp luật trong
bối cảnh mới của đất nước, làm rõ khái niệm, thành tố, đặc điểm, nội hàm tư duy pháp
lý, nội dung, bối cảnh và các yêu cầu đặt ra đối với đổi mới tư duy pháp lý, thực trạng tư
duy xây dựng pháp luật hiện nay, kinh nghiệm quốc tế về đổi mới tư duy xây dựng pháp
luật và bài học cho Việt Nam, quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới tư
duy xây dựng pháp luật trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Từ khóa: Kỷ nguyên phát triển mới; tư duy xây dựng pháp luật; đổi mới tư duy xây
dựng pháp luật.

CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC THI HÀNH PHÁP LUẬT: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ

Bùi Ai Giôn, Nguyễn Trí Cường — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết đánh giá thực trạng chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo
trong hai lĩnh vực cốt lõi của đời sống pháp lý tại Việt Nam và nghiên cứu kinh nghiệm
quốc tế từ Hoa Kỳ. Từ đó, gợi mở việc xây dựng một nền tư pháp và hệ thống pháp luật
tại Việt Nam hiện đại, minh bạch, hiệu quả, dễ tiếp cận, góp phần kiến tạo nền tảng
pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.
Từ khóa: Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng pháp luật, thi hành pháp luật.

BAN HÀNH LUẬT KHUNG THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW CỦA BỘ CHÍNH TRỊ: TỔNG QUAN MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI, HỆ QUẢ PHÁT SINH VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

Cao Vũ Minh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Luật khung là một hiện tượng tồn tại khách quan trong hệ thống pháp luật
và hầu hết hệ thống pháp luật của các quốc gia trên thế giới đều tồn tại luật khung. Việc
ban hành luật khung xuất phát từ mục đích tránh cho Nghị viện/Quốc hội không phải
xem xét những vấn đề quá chi tiết hoặc quá kỹ thuật. Quan trọng hơn, luật khung làm
giảm áp lực cho Nghị viện/Quốc hội trong quá trình lập pháp. Nghị quyết số 66-NQ/TW
của Bộ Chính trị đã đề cao việc xây dựng luật khung và ủy quyền lập pháp cho các cơ
quan hành chính quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với sự biến
động thường xuyên của quan hệ xã hội. Bài viết khái quát về tình hình ban hành luật
khung của một số quốc gia trên thế giới, nghiên cứu những hệ quả phát sinh và rút ra
bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.
Từ khóa: Luật khung, nghị định, thông tư, Quốc hội, Chính phủ.

KIỂM SOÁT QUYỀN TÙY NGHI HÀNH CHÍNH TRONG XÂY DỰNG VÀ THI HÀNH PHÁP LUẬT CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH TẠI ĐỊA PHƯƠNG THEO TINH THẦN NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW

Nguyễn Nhật Khanh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết tập trung phân tích vấn đề kiểm soát quyền tùy nghi hành chính
trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành chính tại địa phương
theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị. Trên cơ
sở làm rõ khái niệm “quyền tùy nghi hành chính” và tổng hợp thực trạng kiểm soát
quyền tùy nghi trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành chính
tại địa phương ở Việt Nam, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế kiểm soát
quyền lực tùy nghi trong hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật của cơ quan hành
chính tại địa phương ở Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW.
Từ khóa: Quyền tùy nghi hành chính; chính quyền địa phương; xây dựng pháp luật;
thi hành pháp luật; kiểm soát quyền lực.

CHỐNG PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ GIỚI TÍNH TRONG TUYỂN DỤNG BẰNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO - KINH NGHIỆM PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ GỢI MỞ CHO VIỆT NAM

Lê Thị Hồng Liễu — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học-công nghệ, đổi mới sáng
tạo và chuyển đổi số, cùng Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình
mới đã cho thấy chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm và hội nhập tiêu chuẩn toàn
cầu đòi hỏi hoàn thiện thể chế. Trong lao động, sự bùng nổ của các công cụ tuyển dụng
tự động đang tái cấu hình quy trình cơ hội việc làm, nhưng đồng thời khuếch đại rủi ro
phân biệt đối xử theo giới. Bài viết lựa chọn tìm hiểu pháp luật Australia và Canada với
hệ thống quy phạm điều chỉnh quản trị AI trong tuyển dụng; đồng thời so sánh chức
năng, nghiên cứu đánh giá thực tiễn thực thi bình đẳng giới thực chất tại Việt Nam, từ
đó đưa ra hướng hoàn thiện trong thời gian tới.
Từ khóa: Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 59-NQ/TW, phân biệt đối xử, lao động,
bình đẳng tuyển dụng.

HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ THÚC ĐẨY MÔ HÌNH KINH DOANH BAO TRÙM THEO ĐỊNH HƯỚNG TẠI NGHỊ QUYẾT SỐ 68-NQ/TW: KINH NGHIỆM TỪ MỘT SỐ NƯỚC ASEAN

Đào Kim Anh, Phạm Xuân Phong — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Mô hình kinh doanh bao trùm được xem là một trong những công cụ quan
trọng để thúc đẩy phát triển bền vững, khi vừa bảo đảm hiệu quả thương mại, vừa tạo ra
tác động xã hội tích cực thông qua việc tích hợp nhóm nghèo và yếu thế vào chuỗi giá trị.
Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị ghi nhận mô hình này như một định hướng
chiến lược trong phát triển kinh tế tư nhân. Bài viết phân tích khái niệm và đặc điểm của
mô hình kinh doanh bao trùm, làm rõ mối liên hệ với mục tiêu phát triển bền vững, đồng
thời phân tích kinh nghiệm từ một số quốc gia ASEAN, gồm Indonesia, Campuchia và
Philippines. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất Việt Nam cần sớm hoàn thiện khung pháp lý
cho mô hình kinh doanh bao trùm thông qua việc hoàn thiện quy định pháp luật, thành lập
cơ quan điều phối quốc gia, phát triển chính sách tài chính bao trùm, gắn kết với chuyển
đổi số, và xây dựng hệ thống giám sát - đánh giá tác động.
Từ khóa: Kinh doanh bao trùm, Nghị quyết số 68-NQ/TW, kinh tế tư nhân, khung
pháp lý, ASEAN.

HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ VỀ HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO TẠI VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN KINH TẾ SỐ

Trần Thị Nguyệt — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết tiếp cận từ lý thuyết điều tiết thích ứng, làm rõ bốn thành tố cốt
lõi cấu thành khung pháp lý hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo bao gồm: Pháp luật doanh
nghiệp, đầu tư, tài chính, sandbox công nghệ và bảo vệ tài sản trí tuệ số. Trên cơ sở
phân tích so sánh với thông lệ, quốc tế bài viết nhận diện những khoảng trống pháp lý
hiện hữu như: Thiếu luật chuyên ngành, sandbox liên ngành và luật bảo vệ dữ liệu cá
nhân; từ đó kiến nghị lộ trình hoàn thiện hành lang pháp lý khởi nghiệp sáng tạo tại Việt
Nam theo hướng mở, linh hoạt, dựa trên rủi ro nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa thúc
đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ lợi ích công cộng trong kỷ nguyên kinh tế số.
Từ khóa: Khởi nghiệp sáng tạo; khung pháp lý; bảo vệ dữ liệu; điều tiết thích ứng.

HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT THUẾ VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ SỐ, XANH HÓA NỀN KINH TẾ VÀ THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN

Nguyễn Thị Thương Huyền, Lương Thị Hà Thanh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Bài viết giới thiệu các xu hướng mới về chính sách, pháp luật thuế và
những thách thức đặt ra trong việc triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng trong
kỷ nguyên mới trước những xu hướng mới của thuế toàn cầu. Trên cơ sở đó, bài viết đưa
ra quan điểm và một số định hướng cụ thể cho việc hoàn thiện chính sách, pháp luật
thuế ở Việt Nam trong bối cảnh kinh tế số, xanh hóa nền kinh tế và phát triển kinh tế tư
nhân nhằm hiện thực hóa các mục tiêu cũng như các nhiệm vụ, giải pháp được thể hiện
trong các Nghị quyết “Bộ tứ trụ cột” đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Kinh tế số; xanh hóa; Nghị quyết; chính sách, pháp luật thuế.

XÂY DỰNG KHUNG PHÁP LÝ CHO HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỘNG ĐỒNG NHẰM THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 68-NQ/TW

Bùi Thị Hằng Nga, Trương Ứng Minh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày
04/5/2025 của Bộ Chính trị là đẩy mạnh và đa dạng hóa nguồn vốn cho kinh tế tư nhân,
khuyến khích các mô hình tài chính sáng tạo, tận dụng thành tựu chuyển đổi số thúc đẩy
khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh đó, huy động vốn cộng đồng nổi lên
như một hình thức huy động tài chính phi truyền thống, dựa trên nền tảng công nghệ số,
cho phép các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và khởi
nghiệp, tiếp cận nguồn vốn xã hội hóa nhanh chóng, linh hoạt và minh bạch. Trên cơ sở
tham khảo khung pháp lý về huy động vốn cộng đồng của Singapore, Hoa Kỳ, Liên minh
châu Âu, bài viết đưa ra các đề xuất xây dựng khung pháp lý cho huy động vốn cộng
đồng tại Việt Nam.
Từ khoá: Huy động vốn cộng đồng, kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 68-NQ/TW,
fintech

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 57-NQ/TW

Giản Thị Lê Na, Võ Thị Tuyết Hạnh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về phát triển khoa học, công
nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định đổi mới sáng tạo và chuyển
đổi số là động lực then chốt. Để thể chế hóa chủ trương này, Luật Đầu tư năm 2020 và
Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư
theo phương thức đối tác công tư, Luật Hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế
xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư công, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công (Luật
số 90/2025/QH15) đã mở rộng danh mục ngành nghề ưu đãi đầu tư trong công nghệ
cao, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nhân lực số. Trên cơ sở đó, bài viết tập
trung phân tích khung pháp luật đầu tư hiện hành, so sánh kinh nghiệm quốc tế, chỉ ra
những bất cập trong thực tiễn, đồng thời kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm
triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Từ khóa: Luật Đầu tư năm 2020; Luật 90/2025/QH15; Nghị quyết số 57-NQ/TW;
đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; công nghệ cao, AI.

THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN THỂ CHẾ VỀ ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Ở VIỆT NAM

Tào Thị Quyên — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên kinh tế tri thức, chuyển
đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, là yếu tố then chốt tạo động lực tăng
trưởng của các quốc gia. Đối với Việt Nam, việc phát triển khoa học, công nghệ và đổi
mới sáng tạo không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước mà còn là giải pháp thiết yếu để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nâng
cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, trong thực tiễn phát triển, một trong
những rào cản lớn nhất hiện nay là điểm nghẽn thể chế về đầu tư tài chính cho khoa
học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, khiến các nguồn lực không được huy động và sử
dụng hiệu quả, làm suy giảm động lực đổi mới, tăng trưởng trong cả khu vực công và tư.
Bài viết phân tích yêu cầu khách quan và các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế đầu
tư tài chính cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần đổi mới mô hình
tăng trưởng, thúc đẩy phát triển đất nước nhanh, bền vững, thịnh vượng.
Từ khoá: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể chế về đầu tư tài chính.

TÁC ĐỘNG CỦA NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW ĐẾN VIỆC THỰC THI CÁC CAM KẾT VỀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM

Vũ Kim Hạnh Dung — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Với mục tiêu đổi mới căn bản công tác xây dựng và thi hành pháp luật,
Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành
pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được ban hành vào
ngày 30/4/2025 không chỉ là một văn kiện chính sách mà còn là một cơ sở pháp lý và thể
chế, định hướng chiến lược cho việc nội luật hóa các cam kết quốc tế một cách đầy đủ
và kịp thời. Bài nghiên cứu này phân tích bối cảnh, thực trạng, nội dung cốt lõi của Nghị
quyết số 66-NQ/TW và đánh giá tác động của nó đến tiến trình nội luật hóa nhằm thực
thi các cam kết trong lĩnh vực thương mại quốc tế, từ đó đưa ra các kiến nghị cụ thể
nhằm hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.
Từ khóa: Nghị quyết 66-NQ/TW, FTA, thực thi, cam kết, nội luật hóa.

CƠ CHẾ THỰC THI CAM KẾT VỀ THƯƠNG MẠI VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TRIỂN KHAI NGHỊ QUYẾT SỐ 59-NQ/TW VÀ NGHỊ QUYẾT SỐ 66-NQ/TW

Ngô Trọng Quân, Trần Đức Mạnh — Sun, 01 Feb 2026 00:00:00 +0700

Tóm tắt: Trong bối cảnh Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA)
thế hệ mới, thực thi hiệu quả các cam kết về thương mại và phát triển bền vững trở
thành yếu tố quyết định bảo đảm hội nhập sâu rộng và bền vững. Các cam kết này được
triển khai thông qua ba cơ chế chủ yếu là hợp tác, giám sát và giải quyết tranh chấp, với
nhiều điểm cải tiến về thiết kế, tính minh bạch, các bên tham gia và chế tài. Bài viết này
phân tích đặc điểm và cách thức vận hành các cơ chế nêu trên và đối chiếu với thực tiễn
triển khai trong khuôn khổ các FTA thế hệ mới của Việt Nam. Trên cơ sở của Nghị quyết
số 59-NQ/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW, bài viết đề xuất một số định hướng tăng
cường vận dụng các cơ chế này để tối ưu hiệu quả thực thi.
Từ khóa: Cơ chế thực thi, hợp tác, giám sát, giải quyết tranh chấp, Nghị quyết số
59-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW.