Tạp chí Nghiên cứu Khoa học kiểm toán

Kiểm toán thời đại trí tuệ nhân tạo: tiềm năng, thách thức và hướng triển khai bền vững

Triệu Thu Hương — 2026-02-09

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quan trọng trong hoạt động kiểm toán, với khả năng hỗ trợ và nâng cao hiệu quả ở hầu hết các giai đoạn: từ lập kế hoạch (phân tích rủi ro, xác định khu vực trọng yếu), thực hiện kiểm toán (phân tích toàn bộ dữ liệu, phát hiện bất thường, kiểm thử liên tục) cho đến giai đoạn lập báo cáo (tự động tổng hợp bằng chứng, soạn thảo và chuẩn hóa báo cáo). Nhiều nền tảng và giải pháp như MindBridge, KPMG Clara, PwC Halo, Deloitte Omnia hay Caseware AiDA đã chứng minh tiềm năng gia tăng cả năng suất lẫn độ chính xác trong kiểm toán. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI vẫn gặp không ít thách thức: dữ liệu thiếu chuẩn hóa, khung quản trị và pháp lý còn đang hoàn thiện, cùng với các vấn đề liên quan đến đạo đức và thiên lệch mô hình. Bài báo này tập trung phân tích tiềm năng và thách thức của AI trong lĩnh vực kiểm toán, đồng thời đề xuất chiến lược ứng dụng phù hợp để đảm bảo triển khai thành công. Theo đó, chỉ nắm bắt công nghệ và nền tảng là chưa đủ; các tổ chức cần xây dựng chiến lược toàn diện bao gồm quản trị dữ liệu, giám sát mô hình và phát triển năng lực nhân sự, qua đó khai thác tối đa giá trị của AI trong kiểm toán một cách bền vững.

Nghiên cứu mô hình quản lí chất lượng đào tạo bồi dưỡng của Kiểm toán nhà nước

Nguyễn Mạnh Cường — 2026-02-09

Bài viết phân tích khái niệm quản lý chất lượng đào tạo, bồi dưỡng như một hệ thống tổng thể, liên tục cải tiến từ đầu vào, quá trình đến đầu ra. Các mô hình quốc tế về quản lý chất lượng đào tạo, bồi dưỡng được giới thiệu gồm: TQM (quản lý chất lượng toàn diện) nhấn mạnh cải tiến liên tục, lấy người học làm trung tâm và huy động toàn bộ hệ thống; CIPP (Context - Input - Process - Product) đánh giá toàn diện chương trình theo từng giai đoạn; Kirkpatrick đánh giá hiệu quả đào tạo qua 4 cấp độ từ phản ứng đến kết quả; và ISO 9001:2015 chuẩn hóa quy trình, đo lường, cải tiến dựa trên bằng chứng. Mỗi mô hình có thế mạnh riêng, nhưng với đặc thù của Kiểm toán nhà nước - yêu cầu chuyên môn cao, tính kỷ luật và chuẩn mực quốc tế - tác giả đề xuất mô hình tích hợp TQM và CIPP. Mô hình này vừa bao quát hệ thống, vừa đánh giá sâu từng khâu, đảm bảo đào tạo kiểm toán viên đáp ứng yêu cầu hội nhập, chuyên nghiệp hóa và đổi mới quản lý công.

Tăng cường năng lực quản trị hợp tác xã tỉnh Hà Giang: Thiết kế và thử nghiệm khung quản trị hiện đại

Phạm Mạnh Hùng — 2026-02-09

Trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế, các hợp tác xã tại Hà Giang đối mặt với thách thức về quản trị và cạnh tranh. Nghiên cứu thiết kế và thử nghiệm mô hình quản trị 5 trụ cột (Triết lý tổ chức, Cấu trúc quản trị, Minh bạch thông tin, Quản trị các bên liên quan, Tự điều chỉnh) cho hợp tác xã tại Hà Giang nhằm mục đích nâng cao hiệu quả vận hành và phát triển bền vững. Dữ liệu được thu thập qua phương pháp hành động và trường hợp điển hình tại hợp tác xã Đồng Quê, sử dụng khảo sát, phỏng vấn và thí điểm. Kết quả cho thấy mô hình giúp tăng năng suất hoạt động, cải thiện minh bạch thông tin và gia tăng sự phối hợp nội bộ. Nghiên cứu cho thấy tính khả thi của mô hình trong bối cảnh miền núi, đề xuất các giải pháp về đào tạo, công nghệ, tài chính và chính sách để nhân rộng, đóng góp khung quản trị linh hoạt, phù hợp đặc thù hợp tác xã tại Hà Giang.

Thực tiễn quản trị tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hà Giang: Phân tích kết quả khảo sát về việc tuân thủ các nguyên tắc quản trị

Trần Việt Dũng — 2026-02-09

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Giang đang nỗ lực phát triển kinh tế dù đối mặt nhiều khó khăn về vốn, công nghệ và thị trường, đặc biệt sau COVID-19. Năng lực quản trị còn hạn chế ở các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, tài chính do thiếu kế hoạch dài hạn và ứng dụng công nghệ hiện đại. Bài viết khảo sát 195 doanh nghiệp cho thấy năng lực quản trị công việc, tự quản trị và quản trị nhóm đạt mức “Khá” trở lên. Tuy nhiên, quản trị sản xuất, kinh doanh và tài chính lại dưới mức “Khá”, đặc biệt là lập kế hoạch sản xuất, marketing, quản lý nợ và phân phối thu nhập. Để cải thiện, đề xuất hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước về đào tạo nhân lực, chuyển đổi số, tư vấn, kết nối, tài chính và minh bạch thông tin.

Khung quốc tế về công bố thông tin tài chính liên quan đến khí hậu và phân tích tình huống ngân hàng VPBank

Nguyễn Thị Phương Dung — 2026-02-09

Khung quốc tế liên quan đến Công bố thông tin tài chính liên quan đến khí hậu (TCFD) là khung đầu tiên trên thế giới về chủ đề này, được thành lập vào năm 2015 bởi Ủy ban ổn định tài chính (FSB) nhằm đưa ra các khuyến nghị giúp các tổ chức công bố thông tin về biến đổi khí hậu hướng tới phát triển bền vững. Năm 2021, nhóm các Bộ trưởng Tài chính G7 đã đồng ý với thỏa thuận triển khai việc bắt buộc công bố báo cáo khí hậu theo các khuyến nghị của TCFD. Từ sau tháng 10/2023, Khung TCFD đã được chuyển giao cho Hội đồng Chuẩn mực phát triển bền vững Quốc tế (ISSB) để tạo thành Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế về công bố thông tin liên quan đến khí hậu (IFRS S2) và TCFD đã trở thành tiêu chuẩn chung của toàn cầu. Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu về áp dụng TCFD của các doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn rất hạn chế. Việc ứng dụng khung TCFD tại Việt Nam cũng như các nước đang phát triển nói chung còn nhiều thách thức, do đó không thể áp dụng một cách cứng nhắc theo tiêu chuẩn chung của quốc tế. Vì vậy, mục tiêu của bài viết là phân tích Khung TCFD về công bố thông tin tài chính liên quan đến khí hậu và Báo cáo phát triển bền vững theo TCFD của VPBank để đưa ra một số khuyến nghị cho thị trường Việt Nam.