Cơ sở khoa học xác định cao độ xây dựng đô thị ven biển miền Trung Việt Nam trong bối cảnh ngập lụt tổ hợp và biến đổi khí hậu

Scientific basis for determining construction elevation in coastal cities of Central Vietnam under compound flooding and climate change

Tóm tắt

Cao độ xây dựng là chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng trong quy hoạch đô thị, có ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn chống ngập, tổ chức thoát nước, chi phí san nền và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với các đô thị ven biển miền Trung Việt Nam, việc xác định cao độ xây dựng chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố: địa hình hẹp ngang, hệ thống sông ngắn và dốc, mưa lớn tập trung, lũ sông, thủy triều, nước dâng do bão, nước biển dâng và quá trình đô thị hóa nhanh. Thực tiễn lập quy hoạch cho thấy cao độ xây dựng trong nhiều trường hợp vẫn được xác định dựa trên số liệu lịch sử hoặc các trị số mực nước tính sẵn, chưa tích hợp đầy đủ ngập lụt tổ hợp, biến đổi khí hậu và thay đổi sử dụng đất. Bài báo hệ thống hóa cơ sở khoa học xác định cao độ xây dựng đô thị ven biển miền Trung; phân tích các nhóm yếu tố ảnh hưởng, yêu cầu kỹ thuật và khoảng trống trong cơ sở pháp lý - quy chuẩn. Phương pháp tiếp cận được xây dựng theo bốn nguyên tắc: tiếp cận phi dừng trong điều kiện biến đổi khí hậu; mô phỏng ngập lụt tổ hợp bằng mô hình thủy văn - thủy lực tích hợp; phân vùng cao độ theo rủi ro và chức năng sử dụng đất; ứng dụng GIS trong quản lý kết quả quy hoạch. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất khung tiếp cận tích hợp gồm tám bước, cho phép chuyển từ tư duy xác định một trị số cao độ đơn lẻ sang hệ thống cao độ nền thích ứng theo rủi ro, phù hợp chức năng sử dụng đất và thích ứng với biến đổi khí hậu.