Chiến lược phúng gián trong phú chữ Hán giai đoạn Vãn Trần

Tóm tắt

Bài viết tập trung khám phá phương thức “kê cổ chứng kim” trong bốn bài phú chữ Hán tiêu biểu của giai đoạn Vãn Trần (thế kỉ XIV), bao gồm: Cảnh Tinh phú (Đào Sư Tích), Quan Chu nhạc phú (Nguyễn Nhữ Bật), Cần Chính lâu phú (Nguyễn Pháp) và Trảm xà kiếm phú (Sử Hy Nhan). Thông qua phương pháp phân tích diễn ngôn và tiếp cận văn hóa học, bài viết làm sáng tỏ những thông điệp đạo đức – chính trị ngầm ẩn trong các tác phẩm và bóc tách các lí do thúc đẩy người cầm bút vận dụng phương thức này. Nghiên cứu chỉ ra rằng đằng sau những ngôn từ tưởng chừng chỉ mang tính chất tụng ca là một nỗ lực điều chỉnh quỹ đạo quyền lực của tầng lớp trí thức và khát vọng của họ về một đấng quân vương lí tưởng – người cai trị bằng đạo đức để gây dựng một xã hội thái hòa. Chiến lược phúng gián ấy góp phần hé lộ nét độc đáo trong văn hóa chính trị Việt Nam thời trung đại.