Tạp chí của Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÙNG BIÊN VIỄN THỜI LÝ - TRẦN QUA TÀI LIỆU HÁN NÔM
Bài báo nghiên cứu một số vấn đề tiêu biểu về chính sách bảo vệ và phát triển văn hóa vùng biên viễn phía Bắc thời Lý - Trần thông qua tài liệu Hán Nôm. Các triều đại phong kiến Đại Việt luôn nhất quán trong chính sách bảo vệ và phát triển văn hóa vùng biên viễn phía Bắc. Nơi đây là địa bàn cư trú của các dân tộc ít người có vai trò quan trọng như phiên giáp bảo vệ đất nước. Thời Lý - Trần không chỉ có chính sách văn hóa riêng cho biên viễn mà còn tập trung xây dựng văn hóa Đại Việt và đối phó với các mối đe dọa từ bên ngoài. Triều đình cũng luôn thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao vai trò của các bộ tộc thiểu số trong việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và giữ gìn an ninh quốc gia. Tư liệu Hán Nôm liên quan đến các vấn đề biên giới lãnh thổ vùng biên viễn phía Bắc tuy bị thất lạc nhiều, song vẫn còn được bảo lưu ngay tại chính các địa phương này. Đó là những bia đá, chuông chùa, di chỉ khảo cổ học và thư tịch cổ… Đây không chỉ là tư liệu về biên giới lãnh thổ mà còn là dấu mốc khẳng định chủ quyền lãnh thổ vùng biên giới phía Bắc xa xôi qua các thời kỳ lịch sử.
ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HOÁ ĐẾN CÁCH SỬ DỤNG TỪ NGỮ XƯNG HÔ TRONG TIẾNG TRUNG VÀ TIẾNG VIỆT
Ngôn ngữ là phương tiện thể hiện văn hóa của mỗi dân tộc. Cách sử dụng từ ngữ xưng hô phản ánh rõ nét đặc điểm văn hóa, quan hệ xã hội và cách ứngxử giữa con người với nhau. Tiếng Trung và tiếng Việt đều có hệ thống xưnghô phong phú, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các yếu tố văn hóa truyền thống như tôn ti trật tự, vai vế trong gia đình và các chuẩn mực giao tiếp. Bài báo tập trung làm rõ ảnh hưởng của văn hóa đến cách sử dụng từ ngữ xưng hô tronghai ngôn ngữ này, đồng thời tiến hành đối chiếu để chỉ ra những điểm giốngvà khác nhau. Bài báo giúp người học hiểu rõ hơn cách lựa chọn từ xưng hôphù hợp trong từng hoàn cảnh, từ đó nâng cao hiệu quả giao tiếp và hạn chế sai sót khi giao tiếp liên văn hóa Việt - Trung.
ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC GIÁ TRỊ VĂN HOÁ NHO GIÁO LÊN SỰ THAM GIA PHẢN BIỆN TRONG LỚP CỦA SINH VIÊN NĂM THỨ NHẤT NGÀNH NGÔN NGỮ ANH TẠI ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
Sự tham gia phản biện trong lớp học (CCP) của sinh viên Việt Nam thường chịu ảnh hưởng bởi các giá trị văn hóa Nho giáo (CHC) như hòa khí, thể diện, khiêm nhường và tôn trọng thứ bậc. Nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của các giá trị CHC với CCP của 94 sinh viên năm nhất tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp với khảo sát, quan sát lớp học và phỏng vấn bán cấu trúc. Kết quả cho thấy việc tôn trọng thứ bậc và sự khiêm nhường có ảnh hưởng tiêu cực đáng kể đến CCP, trong khi việc duy trì hoà khí và giữ thể diện không có ý nghĩa thống kê nhưng vẫn định hình cách tương tác gián tiếp và tránh đối đầu. Nghiên cứu khẳng định vai trò của CHC, đồng thời cho thấy ảnh hưởng của chúng không đơn giản hay mang tính quyết định; thay vào đó CCP là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố văn hóa, cá nhân và bối cảnh sư phạm.
Tạ Thị Bích Liên , Hoàng Anh Hoàn , Đỗ Kim Khánh, Lê Thị Mỹ Lệ , Lăng Thùy Linh, Ngô Thị Thảo Nguyên
LƯỢC THUẬT VỀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ TIẾNG VIỆT CỦA GIÁO SƯ NGUYỄN NGỌC SAN
Bài báo lược thuật một số thành tựu nghiên cứu quan trọng về ngôn ngữ học lịch sử tiếng Việt của Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Ngọc San, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Các lĩnh vực nghiên cứu về ngữ văn và ngôn ngữ học lịch sử của Giáo sư trải rộng trên nhiều lĩnh vực chuyên sâu, như ngữ âm học lịch sử, từ vựng học lịch sử văn tự học chữ Nôm, từ Hán Việt và văn học. Bài báo này tập trung lược thuật các thành tựu chính yếu trên ba chủ đề chính là nguồn gốc tiếng Việt, ngữ âm tiếng Việt lịch sử và cấu trúc chữ Nôm. Dựa trên các cứ liệu về chữ Nôm và văn bản Nôm, các nghiên cứu của Nguyễn Ngọc San đã khẳng định tiếng Việt có lịch sử 12 thế kỷ, kể từ khi tiếng Việt tách ra khỏi tiếng Việt - Mường. Kế thừa và phát triển các thành tựu học thuật trong và ngoài nước trong suốt thế kỷ XX, ông cũng chứng minh một số quy luật biến đổi ngữ âm trong lịch sử, qua đó góp phần thúc đẩy các nghiên cứu chung về lịch sử ngữ âm tiếng Việt.
PATTERNS OF AI-ASSISTED WRITING USE AMONG EFL FRESHMEN: EVIDENCE FROM AN ENGLISH WRITING COURSE IN VIETNAM
The increasing use of generative artificial intelligence (AI) tools has reshaped English as a Foreign Language (EFL) writing, yet limited research has examined how students use AI across writing stages and how such use relates to both perceived learning benefits and potential risks. This study surveyed 166 Vietnamese EFL freshmen in an English writing course, using a quantitative design. In the study, AI use patterns (frequency, purposes, and writing stages) and their relationships with perceived writing improvement, dependency, and concerns are examined. The findings show that generative AI tools are widely used, particularly for idea generation and language support, with greater use during drafting stages of the writing process. Regression results indicate that AI use across writing stages is positively associated with perceived writing improvement, student dependency, and AI-related concerns. The study highlights the need for process-oriented, guided integration of AI into EFL writing instruction.
VẬN DỤNG MÔ HÌNH TÍCH HỢP PHƯƠNG PHÁP GIAO TIẾP VÀ DẠY HỌC DỰA TRÊN NHIỆM VỤ TRONG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NÓI TIẾNG VIỆT CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI TRÌNH ĐỘ B1-B2
Nghiên cứu này vận dụng và kiểm nghiệm một mô hình tích hợp giữa phương pháp giao tiếp (CLT) và dạy học dựa trên nhiệm vụ (TBLT) nhằm phát triển năng lực nói tiếng Việt cho người nước ngoài ở trình độ B1-B2. Mô hình gồm ba thành tố: bối cảnh giao tiếp, chu trình nhiệm vụ và phản hồi ngôn ngữ. Nghiên cứu được triển khai trong 8 tuần với 12 học viên, sử dụng bài kiểm tra nói trước - sau và bảng tiêu chí đánh giá gồm 5 thành tố. Kết quả cho thấy sự cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở lưu loát và tương tác. Nghiên cứu góp phần làm rõ cách vận dụng mô hình trong bối cảnh dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ.
CHALLENGES FACED BY VIETNAMESE EFL STUDENTS: A QUALITATIVE CASE STUDY OF A SHORT-TERM EXCHANGE PROGRAM AT A POLISH UNIVERSITY
This article explores the challenges faced by Vietnamese EFL students who participated in a short-term exchange program at a Polish university, with the aim of better understanding students’ experiences studying abroad. Five students enrolled in the program were purposely selected for data collection in December 2025 via individual in-depth interviews. A semi-structured interview guide was used. Qualitative content analysis was employed to analyze the data. Each interview was recorded and transcribed verbatim. The findings revealed three major challenges: (1) adjustment difficulties in student-centered methods, (2) linguistic barriers in multilingual learning environments and daily communication, and (3) socio-cultural adaptation difficulties and emotional distress. The study contributes to the literature on short-term student mobility by highlighting context-specific challenges faced by Vietnamese EFL learners in Central Europe, and implying that efforts to support such short-term exchange programs should continue.
THE USE OF DEPENDENT CLAUSES IN ENGLISH ACADEMIC WRITING
In English writing, understanding the function and use of dependent clauses contributes significantly to students’ ability to fully and accurately convey ideas. This study examined the use of dependent clauses in 111 essays from the end-of-term writing test by English majors at the University of Languages and International Studies (ULIS). The quantitative method was applied to explore the kinds of dependent clauses and identify the syntactic errors that students committed. The findings indicate that adjectival clauses were the most common type, followed by roughly equal frequency of nominal clauses and adverbial clauses. Five kinds of errors are also identified, namely errors of selection, addition, omission, errors of verb conjugation and errors of expression. From these findings, students who are preparing for English academic writing tests, as well as English teachers and learners in general, can apply some pedagogical implications for teaching and learning English writing skills.
Nguyen Thi Minh Hai , Hoang Thi Hai Yen ,Nguyen Thi Mai , Tran Thanh Huyen, Nguyen Minh Ngoc
NÂNG CAO KỸ NĂNG NÓI TIẾNG TRUNG THÔNG QUA NỀN TẢNG HỌC TẬP DI ĐỘNG: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM DỰA TRÊN SỰ HỖ TRỢ TỪ ỨNG DỤNG HELLOTALK
Bài báo tiến hành điều tra hiệu quả của việc nâng cao kỹ năng nói tiếng Trung với sự hỗ trợ của nền tảng học tập di động HelloTalk. Nghiên cứu được tiến hành với 70 người học đến từ trung tâm tiếng Trung. Thông qua bảng câu hỏi và phỏng vấn để đánh giá thái độ và cảm nhận của người học đối với sự hỗ trợ từ ứng dụng HelloTalk. Kết quả cho thấy việc học tiếng Trung với sự hỗ trợ của ứng dụng HelloTalk với tần suất cao có tác động tích cực trong việc nâng cao kỹ năng nói của người học trên nhiều khía cạnh trong thời gian ngắn. Người học có thái độ tích cực khi sử dụng ứng dụng HelloTalk để luyện nói. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ ứng dụng HelloTalk cũng tồn tại một số khó khăn, đó là sự khác biệt giữa ngôn ngữ chuẩn và ngôn ngữ giao tiếp thực tế, người học lệ thuộc quá nhiều vào máy dịch, thiếu mục tiêu học tập rõ ràng, đôi khi gặp trục trặc về mặt kỹ thuật. Từ những khó khăn này, nghiên cứu đưa ra một số kiến nghị. Thiết kế ứng dụng học tập di động cần khắc phục các sự cố về lỗi kỹ thuật do sự không tương thích của ứng dụng, độ chính xác của máy dịch nên được cải thiện, tính ổn định của hệ thống cần được tăng cường, cần giúp người học xác định mục tiêu học tập rõ ràng, lộ trình học tập được xây dựng và thiết kế cá nhân hóa giúp nâng cao hứng thú học tập cho người học.
ENHANCING RESEARCH EFFICIENCY WITH ZOTERO IN POSTGRADUATE ENGLISH LINGUISTICS STUDIES
This article reports the impact of Zotero, the designated reference management tool, on the efficiency of graduate students concentrating in English linguistics. The objective was to evaluate Zotero's efficacy in facilitating students' academic pursuits, including citation and bibliography management, collaboration, and related tasks. Ten graduate students conducted a seminar on using Zotero's functionalities, including establishing a reference library, integrating with word processing applications, and implementing cloud-based synchronisation. A systematic questionnaire was utilised to evaluate Zotero's influence on these factors. The findings indicate that students demonstrated improved efficiency in managing their academic papers and utilising resources, particularly with the automation of citation formatting and data extraction. The results suggest that incorporating Zotero into graduate curricula significantly enhances research capabilities, thereby supporting learners in developing strong academic writing and organisational skills. Future studies are recommended to comprehensively explore Zotero’s integration with other digital tools and its effectiveness across various academic fields, and to evaluate its impact on research productivity.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TIẾNG MẸ ĐẺ CỦA NGƯỜI HOA Ở VIỆT NAM
Việt Nam có 54 dân tộc, gồm dân tộc Kinh và 53 dân tộc thiểu số. Hoa là một trong 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam, thuộc nhóm dân tộc thiểu số có số dân đông thứ 8/53 dân tộc thiểu số. Hiện nay, người Hoa sống trải đều ở mọi miền đất nước Việt Nam, trong đó tập trung với số lượng lớn ở Đông Nam Bộ. Trong khi hầu hết các dân tộc thiểu số khác cư trú chủ yếu ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa, sống bằng nghề nông thì người Hoa cư trú tập trung ở đồng bằng, thành phố, thị trấn và làm nghề buôn bán. Đây là điều kiện thuận lợi để người Hoa tiếp xúc với tiếng Việt, tạo nên trạng thái song ngữ Hoa - Việt trong cộng đồng người Hoa. Người Hoa đến Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau, ở các thời kì khác nhau, với nhiều lí do chính trị - xã hội khác nhau và thuộc các nhóm phương ngữ tiếng Hán khác nhau. Do có sự khác biệt giữa các phương ngữ tiếng Hán đến mức không thể giao tiếp được (不通话; bất thông thoại), nên đây là một nhân tố làm giảm khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ của người Hoa. Cùng với đó là tiếng Hán phổ thông (Hán ngữ phổ thông thoại; 汉语普通话) với tư cách là một ngoại ngữ đang phát triển rất mạnh ở Việt Nam, theo đó, người Hoa, nhất là giới trẻ, rất tích cực học tập và sử dụng nó. Tất cả những nhân tố trên, tác động đến chức năng tiếng mẹ đẻ trong cộng đồng người Hoa. Bài báo này nghiên cứu, phân tích đặc điểm của người Hoa ở Việt Nam và những thách thức trong việc bảo tồn tiếng mẹ đẻ của họ. Từ đó, bài viết đưa ra những gợi ý về việc bảo tồn và phát huy tiếng mẹ đẻ của người Hoa, góp phần bảo tồn tính đa dạng về ngôn ngữ - văn hóa của các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.
INTERACTION PATTERNS IN EMI MATHEMATICS CLASSROOMS: EVIDENCE FROM A LOWER-SECONDARY SCHOOL IN HANOI
English-medium instruction (EMI) has been widely promoted in Vietnamese secondary education, yet empirical research on how EMI operates in lower- secondary classrooms remains scarce. This study examines classroom interaction and language use in EMI Mathematics lessons at a lower-secondary school in Hanoi. Data were collected through classroom observations and audio recordings of ten Mathematics lessons taught by Vietnamese and foreign teachers across two instructional programs. Using a combined framework of Constructivist Grounded Theory and Discourse Analysis, the study analyses interactional organisation, with particular attention to Initiation-Response-Feedback (IRF) patterns, initiation roles, and types of initiation, response, and feedback. The ndings reveal a strong and consistent reliance on IRF-based interaction across all lessons, regardless of teacher background or students’ English prociency. Classroom discourse is predominantly teacher-initiated, with convergent questioning and short learner responses characterizing most exchanges. Diﬀerences between contexts are functional rather than structural: Vietnamese-teacher classes rely on tighter scaﬀolding and feedback to secure comprehension, while foreign-teacher classes allow slightly more learner initiation and reasoning-oriented feedback. Across both settings, feedback is the main site where mathematical meaning is claried, extended, and negotiated. The study argues that IRF remains a pedagogically functional framework in EMI Mathematics classrooms, and that pedagogical development should focus on using initiation and feedback more strategically within existing discourse structures.
MIỀN NGUỒN “VẬT DỤNG NHÀ BẾP” TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG TRUNG - DƯỚI GÓC NHÌN ẨN DỤ Ý NIỆM VÀ PHẠM TRÙ HÓA
Bài báo khảo sát miền nguồn “vật dụng nhà bếp” trong tiếng Việt và tiếng Trung dưới góc nhìn ẩn dụ ý niệm và lý thuyết phạm trù hóa của ngôn ngữ học tri nhận. Ngữ liệu bao gồm các tổ hợp từ, thành ngữ và biểu thức cố định chứa các đơn vị như nồi, bát, đũa trong hai ngôn ngữ. Trên cơ sở lý thuyết ẩn dụ ý niệm và mô hình phạm trù nguyên mẫu, nghiên cứu phân tích cấu trúc tầng bậc của các phạm trù cơ bản và cơ chế ánh xạ từ miền nguồn cụ thể sang các miền đích trừu tượng như kế sinh nhai, quan hệ xã hội và cảm xúc. Kết quả cho thấy, tuy cùng xuất phát từ trải nghiệm thân thể trong đời sống nông nghiệp, tiếng Việt và tiếng Trung phát triển theo các hướng phạm trù hóa và mở rộng ẩn dụ khác nhau, phản ánh đặc điểm tri nhận và văn hóa của mỗi cộng đồng ngôn ngữ.
CHUYỂN NGỮ LINH HOẠT: MỘT LÝ THUYẾT HẬU ĐA NGỮ XÃ HỘI TRONG THẾ KỶ 21
Bài báo này giới thiệu chuyển ngữ linh hoạt, một khái niệm được thảo luận khá rộng rãi trong khoảng hơn hai thập kỷ gần đây trong các nghiên cứu về giáo dục song ngữ và hậu đa ngữ xã hội. Được coi là một trong những khái niệm cốt lõi trong lý thuyết hậu đa ngữ, chuyển ngữ linh hoạt không thay thế cho chuyển mã, mà trái lại, nhằm mở rộng phạm vi phân tích, nắm bắt và hiểu được các hành vi ngôn ngữ mang tính động, linh hoạt của người dùng. Bài báo cũng đã chọn một vài ví dụ về chuyển ngữ linh hoạt để phân tích và chỉ ra cách thức nguồn lực ngôn ngữ, ký hiệu và văn hóa được vận dụng để kiến tạo ý nghĩa và bản sắc. Không chỉ khẳng định vai trò của chuyển ngữ linh hoạt trong việc cung cấp hiểu biết sâu sắc hơn về bức tranh hậu đa ngữ xã hội dưới tác động của bối cảnh siêu đa dạng, bài viết còn hướng tới việc gợi mở hướng nghiên cứu mới cho ngôn ngữ học ứng dụng và ngôn ngữ học xã hội tại Việt Nam.
COMMON ENGLISH PRONUNCIATION ERRORS AMONG VIETNAMESE FIRST-YEAR NON-ENGLISH MAJORS: A CONTRASTIVE PHONOLOGICAL ANALYSIS
This article reports common English pronunciation errors among 60 first-year non-English majors at the Academy of Journalism and Communication, with a focus on phonological interference from Vietnamese. Grounded in the contrastive analysis hypothesis and error analysis, the study examines both segmental and suprasegmental deviations in learners’ speech. Data were collected through two tasks: a word list containing minimal pairs and a structured reading passage. A mixed-methods approach was employed, combining auditory perceptual evaluation and acoustic analysis using Praat software. Inter-rater reliability was established using Cohen’s Kappa (κ = 0.82), and statistical analysis was conducted to examine the distribution of error patterns. The findings indicate a high frequency of coda consonant deletion (75%) and substitution of dental fricatives /θ, ð/ (90%), largely reflecting L1 phonotactic constraints and gaps in the phonemic inventory. At the suprasegmental level, participants exhibited a predominantly syllable-timed rhythm, with limited vowel reduction and inconsistent stress placement, which may affect intelligibility. The study highlights the need for explicit pronunciation instruction and suggests integrating technologyenhanced tools, including AI-based feedback systems, to support individualized practice. These findings contribute to a better understanding of interlanguage phonology among Vietnamese EFL learners in non-specialist tertiary contexts.
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH HỌC MÁY TRONG BÀI TOÁN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ TÁC ĐỘNG CỦA LẠM PHÁT TRÊN NHÓM NGƯỜI TIÊU DÙNG
Bài báo nghiên cứu mức độ tác động của lạm phát đến hành vi tiêu dùng của người dân qua việc ứng dụng phân tích mối quan hệ giữa lạm phát và hành vi tiêu dùng của người dân, từ đó sử dụng mô hình Random Forest để đánh giá tác động của CPI lên chi tiêu trung bình hàng năm và xác định nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất từ CPI. Kết quả cho thấy nhóm thu nhập thấp ở nông thôn (Group 1) là đối tượng dễ tổn thương nhất do phụ thuộc vào hàng hóa thiết yếu, khả năng đa dạng hóa chi tiêu thấp, và thị trường kém cạnh tranh. Trong khi đó, nhóm thu nhập cao ở thành thị (Group 5) chịu tác động tương đối lớn do cơ cấu tiêu dùng đa dạng, chi phí sinh hoạt cao và hiệu ứng lạm phát kỳ vọng. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng mô hình ARIMA để dự báo CPI năm 2025, dựa trên dữ liệu CPI từ 2015 2024, kết quả giúp hiểu tác động của lạm phát và đồng thời dự báo xu hướng tăng nhẹ của CPI, phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại.
Dang Thị Hồng Hà, Vũ Việt Thắng , Nguyễn Như Quỳnh, Vương Thị Tuyên, Bùi Lê Hiền Mai
TÁC ĐỘNG CỦA MỨC ĐỘ BẤT CÂN XỨNG THÔNG TIN ĐẾN SỰ BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA QUẢN TRỊ LỢI NHUẬN
Bài báo này đánh giá tác động của bất cân xứng thông tin và quản trị lợi nhuận đến biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, trong đó quản trị lợi nhuận đóng vai trò điều tiết mối quan hệ này. Kết quả phân tích dữ liệu bảng của các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 - 2024 và mô hình tác động cố định cho thấy bất cân xứng thông tin làm gia tăng biến động giá cổ phiếu, trong khi quản trị lợi nhuận không có tác động trực tiếp nhưng có thể khuếch đại ảnh hưởng của bất cân xứng thông tin đến biến động giá cổ phiếu. Các phát hiện vẫn bền vững khi kiểm soát cú sốc COVID-19, qua đó nhấn mạnh vai trò của tính minh bạch và chất lượng báo cáo tài chính đối với ổn định thị trường tại các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam.
Nguyễn Thị Phương Mai, Đặng Ngọc Nguyên Hoa , Nguyễn Thu Phương, Vương Nhật Hà , Trần Đình Đức Huy , Nguyễn Thị Trung Anh
TÁC ĐỘNG CỦA GIẢ CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP: THỰC TRẠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ TẠI VIỆT NAM
Trong bối cảnh chuyển đổi số, áp dụng công nghệ trở thành trụ cột chiến lược của doanh nghiệp, cần nhiều thời gian, nguồn lực và vốn đầu tư, vì vậy xuất hiện những hiện tượng thay thế mang tính hình thức là “Giả chuyển đổi số”. Nghiên cứu gồm 101 quan sát trong 6 năm (2019 - 2024), đánh giá tác động của giả chuyển đổi số đến giá trị doanh nghiệp. Mức độ giả chuyển đổi số được đo bằng kỹ thuật khai thác văn bản (text mining) và học máy (machine learning - ML) nhằm định lượng chênh lệch giữa cam kết chuyển đổi số và hành động của doanh nghiệp. Kết quả cho thấy, giả chuyển đổi số có tác động thuận chiều đến giá trị doanh nghiệp qua phản ứng tích cực của thị trường với tuyên bố giả ứng dụng công nghệ số và đổi mới mô hình kinh doanh, trong khi hành vi giả thực thi chiến lược số không có ảnh hưởng. Những phát hiện làm rõ tác động của giả chuyển đổi số đến giá trị doanh nghiệp, từ đó bổ sung bằng chứng thực nghiệm và khuyến nghị tại Việt Nam.
Đỗ Hồng Nhung , Lê Phạm Bảo Ngọc , Thiều Nguyễn Thanh An Lê Hải Anh , Trần Trịnh Thu Hương, Tô Hương Giang
TÁC ĐỘNG CỦA ĐẶC ĐIỂM DOANH NGHIỆP VÀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN QUẢN TRỊ LỢI NHUẬN: BẰNG CHỨNG TỪ CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN THỊ TRƯỜNG UPCOM
Bài báo này phân tích tác động các đặc điểm doanh nghiệp và quản trị công ty đến quản trị lợi nhuận của các doanh nghiệp giao dịch trên thị trường UPCOM. Dữ liệu được thu thập từ 459 DN trong giai đoạn 2019 - 2023 và áp dụng hồi quy dữ liệu bảng với phương pháp FGLS. Kết quả thực nghiệm cho thấy, các doanh nghiệp có quy mô lớn, hoạt động lâu năm, được kiểm toán bởi Big4, có Hội đồng quản trị với quy mô phù hợp và tỷ lệ thành viên Hội đồng quản trị độc lập cao hơn có xu hướng hạn chế quản trị lợi nhuận. Ngược lại, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cao, hiệu quả tài chính tăng và sở hữu tập trung của cổ đông lớn làm gia tăng điều chỉnh lợi nhuận. Bên cạnh đó, sự kiêm nhiệm chức danh chưa cho thấy vai trò kiểm soát hiệu quả trong bối cảnh thị trường UPCOM. Nghiên cứu gợi mở các hàm ý nhằm hỗ trợ nhà đầu tư nhận diện rủi ro quản trị lợi nhuận, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp hoàn thiện cơ chế quản trị và cơ quan quản lý tăng cường hiệu lực giám sát trên thị trường UPCOM.
TÁC ĐỘNG CỦA LÃNH ĐẠO CHUYỂN ĐỔI TỚI HIỆU QUẢ CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP: VAI TRÒ TRUNG GIAN YẾU TỐ KỸ NĂNG SỐ CỦA NHÂN VIÊN
Trong bối cảnh chuyển đổi số là xu thế không thể đảo ngược, lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership - TL) được xác định là yếu tố nội sinh quan trọng thúc đẩy thành công. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và hiệu quả chuyển đổi số (Digital Transformation Effectiveness - DTE), đặc biệt thông qua kỹ năng số của nhân viên (Digital Skills - DS), vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu làm rõ vai trò yếu tố trung gian yếu tố kỹ năng số của nhân viên trong mối quan hệ giữa lãnh đạo chuyển đổi và hiệu quả chuyển đổi số trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại thành phố Hà Nội và các tỉnh thành lân cận. Nghiên cứu thực hiện thu thập dữ liệu từ 512 lao động tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa, sử dụng mô hình PLS-SEM và xử lý dữ liệu thông qua phần mềm Smart PLS 4.0. Kết quả cho thấy cả bốn thành phần lãnh đạo chuyển đổi (ảnh hưởng lý tưởng, truyền cảm hứng, kích thích trí tuệ và quan tâm cá nhân) đều tác động tích cực, các giả thuyết nghiên cứu đều được chấp nhận và các nhân tố cấu thành lãnh đạo chuyển đổi đều tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến kỹ năng số của nhân viên. Đồng thời, kỹ năng số đóng vai trò trung gian đáng kể, khuếch đại ảnh hưởng của TL đến hiệu quả chuyển đổi số. Nghiên cứu này đóng góp cho lý thuyết bằng việc mở rộng khung phân tích về vai trò lãnh đạo trong kỷ nguyên số, đồng thời cung cấp hàm ý quản trị cho các nhà lãnh đạo trong việc xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực số gắn liền với định hướng lãnh đạo, nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững của quá trình chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Thực tiễn, gợi ý các nhà quản lý xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực số phù hợp với định hướng lãnh đạo.
TÁC ĐỘNG DI DÂN VÀ VỐN CON NGƯỜI ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ MIỀN TRUNG: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA THỂ CHẾ
Bài báo phân tích tác động của di dân và vốn con người đến tăng trưởng kinh tế cấp tỉnh tại khu vực miền Trung cũng như vai trò điều tiết của thể chế trong mối quan hệ này. Sử dụng mô hình hiệu ứng cố định với sai số chuẩn Driscoll-Kraay trên dữ liệu bảng của 11 tỉnh giai đoạn 2009 - 2024, kết quả cho thấy di dân thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dưới một số điều kiện nhất định, nhưng có tác động tiêu cực trong giai đoạn hậu COVID-19. Tác động này không đồng nhất giữa các tiểu vùng: trong khi di dân làm suy giảm tăng trưởng ở Bắc Trung Bộ, thì tại Nam Trung Bộ, dòng di dân lại thúc đẩy tăng trưởng. Vốn con người có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế nhưng phi tuyến và được khuếch đại khi chất lượng thể chế cao. Kết quả khẳng định thể chế đóng vai trò trung gian then chốt trong việc chuyển hóa nguồn lực con người thành tăng trưởng. Từ đó, bài báo đề xuất hàm ý chính sách hướng đến tăng trưởng cân bằng và bền vững cho khu vực miền Trung.
TÁC ĐỘNG ÁP LỰC CÁC BÊN LIÊN QUAN ĐẾN THU MUA XANH VÀ HIỆU SUẤT HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP DỆT MAY VIỆT NAM
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam chịu áp lực lớn trong việc đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, đặc biệt về môi trường. Các bên liên quan ngày càng có vai trò thúc đẩy doanh nghiệp triển khai chiến lược thân thiện với môi trường. Tuy nhiều nghiên cứu quốc tế đã chứng minh tác động của các bên liên quan đến hoạt động quản trị môi trường nhưng phần lớn tập trung vào các ngành phát thải cao ở nền kinh tế phát triển, trong khi ngành dệt may ở các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam còn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Bài báo đánh giá tác động của bốn nhóm liên quan gồm áp lực khách hàng, áp lực cạnh tranh, áp lực các quy định và sự nhạy cảm của ban lãnh đạo cấp cao về môi trường tác động đến thu mua xanh, đồng thời đo lường mức độ tác động của thu mua xanh đến hiệu suất hoạt động của các doanh nghiệp dệt may. Kết quả phân tích dữ liệu khảo sát bằng mô hình PLS-SEM cho thấy áp lực từ khách hàng và áp lực quy định tác động tích cực đáng kể đến thu mua xanh, trong khi áp lực từ đối thủ cạnh tranh và sự nhạy cảm từ ban lãnh đạo cấp cao về môi trường ở mức hạn chế hơn. Bên cạnh đó, thu mua xanh tác động đáng kể đến hiệu suất hoạt động của doanh nghiệp dệt may Việt Nam.
GOVERNANCE AND STRATEGY FACTORS INFLUENCING THE QUALITY OF INTERNAL CONTROL OVER FINANCIAL REPORTING: INTERNATIONAL EVIDENCE AND LESSONS FOR VIETNAM
This paper conducts a systematic review of international literature to analyze the determinants of internal control over financial reporting (ICFR) quality. The research identifies two main impact mechanisms: (1) A direct mechanism from corporate governance factors (such as an independent Board of Directors (BOD) or Audit Committee (AC), a high-quality internal audit function) exerting monitoring pressure to prevent material weaknesses (MW); and (2) A more sustainable indirect mechanism whereby strategic choices (investments in information technology (IT) governance, enterprise resource planning (ERP) systems, risk management) shape and reinforce the internal control itself, particularly the control environment. The paper proposes an integrated model, emphasizing the combination of oversight and strategic investment to achieve high-quality ICFR. It also draws critical practical implications for Vietnam in the context of digital transformation and institutional improvement.
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ TƯƠNG TÁC XÃ HỘI TRONG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP TRỰC TUYẾN ĐẾN THÀNH TÍCH HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI: VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA GIÁ TRỊ CẢM NHẬN
Bài báo trình bày kết quả đánh giá tác động của tương tác xã hội trong học tập trực tuyến đến thành tích học tập của sinh viên, thông qua vai trò trung gian của giá trị cảm nhận tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, nhóm tác giả thu thập dữ liệu từ 232 sinh viên thuộc nhiều khoa khác nhau. Kết quả cho thấy, cả yếu tố bên ngoài (môi trường học tập, phương tiện, giảng viên, nội dung khóa học) và yếu tố bên trong (tâm lý, đặc điểm cá nhân, phương pháp học) đều ảnh hưởng tích cực đến giá trị cảm nhận. Giá trị cảm nhận, từ đó, có tác động mạnh đến thành tích học tập. Đặc biệt, tâm lý và đặc điểm người học là hai yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến giá trị cảm nhận. Ngoài ra, số năm học và danh tiếng trường có vai trò điều tiết tích cực trong mối quan hệ nghiên cứu. Dựa trên kết quả, nghiên cứu đề xuất các giải pháp tăng cường tương tác xã hội, cải thiện môi trường học trực tuyến và nâng cao động lực học tập nhằm thúc đẩy kết quả học tập của sinh viên đại học tại Việt Nam
Nguyễn Thị Nguyệt Dung , Lê Thị Phượng Vũ Thùy Linh , Nguyễn Thị Thu Uyên , Lê Thị Hoa , Cao Thúy Hằng
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA YẾU TỐ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ TỚI Ý ĐỊNH MUA SẢN PHẨM THIẾT BỊ NHÀ BẾP CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG TẠI HÀ NỘI
Nghiên cứu này nhằm mục đích đo lường, đánh giá mô hình nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố chất lượng dịch vụ tới ý định mua sản phẩm thiết bị nhà bếp của người tiêu dùng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Cụ thể là kiểm tra mối quan hệ giữa các yếu tố chất lượng dịch vụ và ý định mua sản phẩm thiết bị nhà bếp của người tiêu dùng tại Hà Nội. Kết quả khảo sát 476 mẫu và phân tích nghiên cứu bằng phương pháp mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) nhằm kiểm định thang đo và mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu chỉ ra các yếu tố độ tin cậy của sản phẩm và dịch vụ là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến ý định mua hàng, tiếp theo là sự đồng cảm, khả năng đáp ứng, sự đảm bảo, và cuối cùng là phương tiện hữu hình. Điều này nhấn mạnh rằng người tiêu dùng Hà Nội rất coi trọng chất lượng và uy tín của sản phẩm khi đưa ra quyết định. Ngoài ra, nghiên cứu còn nêu bật được vai trò là trung gian của giá trị cảm nhận trong mối quan hệ giữa: chất lượng dịch vụ và ý định mua người tiêu dùng.
MỸ PHẨM THUẦN CHAY VÀ HÀNH VI XANH TRÁ HÌNH: NGHIÊN CỨU TỪ GÓC ĐỘ NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
Cùng với xu hướng marketing xanh đang được các nhà kinh doanh áp dụng rộng rãi thì xanh trá hình (greenwashing) cũng ngày càng lan rộng và phức tạp hơn. Xanh trá hình đã xuất hiện phổ biến ở các ngành xe hơi, du lịch, thời trang, xây dựng và thiết bị điện, giờ đây nó còn len lỏi tới cả lĩnh vực mỹ phầm thuần chay. Ở bài nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung làm rõ nhận thức của người tiêu dùng với mỹ phẩm thuần chay thông qua nền tảng lý thuyết về thương hiệu xanh và giá trị tài sản thương hiệu xanh. Bài báo mang lại góc nhìn đa chiều về marketing xanh và hành vi tiêu dùng bền vững qua phân tích hình thức và hậu quả của hành vi xanh trá hình trong ngành mỹ phẩm thuần chay. Kết quả nghiên cứu cung cấp các hàm ý thực tiễn giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch trong chiến lược thương hiệu xanh và hỗ trợ người tiêu dùng đưa ra quyết định mua mỹ phẩm thuần chay một cách sáng suốt và có trách nhiệm hơn.
Nguyễn Thị Thu Hương , Vũ Quỳnh Ly, Đặng Bá Công, Nguyễn Thị Hà Vy, Lê Việt Anh
EXPLORING THE IMPACT OF ESG ON GEN Z’S TRUST AND PURCHASE INTENTIONS IN SUSTAINABLE FASHION
The rise of fast fashion has raised increasing concerns regarding sustainability, highlighting the importance of ESG practices in shaping consumer decision - making. This study investigates how ESG practices, brand image, trust, and word-of-mouth (WOM) influence purchase intention among Generation Z consumers in Hanoi, Vietnam. Data were collected through an online survey of Gen Z consumers and analyzed using SmartPLS 4, applying the structural equation modeling (SEM-PLS) approach. The results indicate that ESG practices significantly enhance brand image and trust, with trust emerging as the most decisive factor in driving purchase in-tention. Moreover, WOM exerts a notable effect on trust, reinforcing its role in validating consumers’ perceptions of sustainable brands. The study contributes by offering a novel integrated framework that links ESG practices with consumer behavior, providing empirical evidence from a developing country. Managerial implications suggest that fashion brands should emphasize transparency in ESG reporting and leverage peer-to-peer WOM strategies to strengthen consumer trust.
Dang Ngoc Cham, Nguyen Thi Khanh Hoa, Phan Thi Duyen Hai
CÔNG BỐ THÔNG TIN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TRÊN BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM
Bài báo trình bày kết quả áp dụng phương pháp phân tích nội dung để đo lường mức độ công bố thông tin kế toán môi trường trên báo cáo thường niên của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2021 - 2024, gồm 11 chỉ tiêu theo quy định tại Thông tư số 96/2020/TT-BTC. Bên cạnh thống kê mô tả, nghiên cứu sử dụng kiểm định T-test và ANOVA trên bộ dữ liệu gộp toàn giai đoạn để đánh giá sự khác biệt về mức độ công bố thông tin kế toán môi trường giữa các sàn giao dịch và giữa các nhóm ngành sản xuất công nghiệp. Kết quả phân tích cho thấy mức độ công bố thông tin kế toán môi trường của các doanh nghiệp chưa cao, với sự mất cân đối giữa các nội dung công bố. Thông tin liên quan đến tuân thủ pháp luật và mô tả chung về tác động môi trường được công bố nhiều hơn, trong khi các thông tin định lượng về sử dụng tài nguyên, tiêu thụ năng lượng và nước còn hạn chế. Nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt đáng kể về mức độ báo cáo thường niên giữa các nhóm ngành sản xuất công nghiệp và giữa các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX. Trên cơ sở các phát hiện thực nghiệm, bài báo gợi ý một số khuyến nghị nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp niêm yết công bố thông tin kế toán môi trường đầy đủ hơn nhằm đáp ứng yêu cầu của các bên có liên quan
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THUẾ SUẤT HIỆU DỤNG CỦA CÁC CÔNG TY PHI TÀI CHÍNH NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Bài báo này tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thuế suất hiệu dụng (ETR) của các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2018 - 2023. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 1.169 công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Thông qua phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu tổng quát (GLS), nghiên cứu cho thấy đòn bẩy tài chính và mức đầu tư vào tài sản cố định có ảnh hưởng ngược chiều đến ETR. Trong khi đó, quy mô công ty, khả năng sinh lời và mức độ đầu tư vào hàng tồn kho lại có ảnh hưởng cùng chiều đến ETR. Những kết quả này cung cấp cơ sở thực nghiệm hữu ích cho các nhà quản trị doanh nghiệp, cổ đông và nhà đầu tư trong việc xây dựng chiến lược thuế hiệu quả, nâng cao hiệu suất tài chính và tối ưu hóa giá trị đầu tư.
Hà Thị Phương Ngoan , Nguyễn Thị Minh Ngọc ,Nguyễn Thị Thu Hường, Nguyễn Thị Xuân Hồng
ẢNH HƯỞNG CỦA NHÂN HÓA CẢM NHẬN AI ĐẾN Ý ĐỊNH MUA HÀNG: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA NIỀM TIN VÀ CẢM GIÁC BẤT AN CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong thương mại điện tử, nhân hóa AI trở thành một chiến lược quan trọng nhằm nâng cao trải nghiệm tương tác và thúc đẩy hành vi mua sắm của người tiêu dùng. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây vẫn chưa thống nhất về tác động của nhân hóa AI đến ý định mua hàng, đặc biệt khi xem xét vai trò của các yếu tố tâm lý trong quá trình tương tác với công nghệ. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của nhân hóa cảm nhận của trí tuệ nhân tạo đến ý định mua hàng trực tuyến thông qua AI, đồng thời kiểm định vai trò điều tiết của niềm tin và cảm giác bất an của người tiêu dùng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu khảo sát thu thập từ 230 người tiêu dùng đã có trải nghiệm mua sắm thông qua các hệ thống AI như chatbot và trợ lý số. Dữ liệu được phân tích bằng phương pháp PLS-SEM. Kết quả cho thấy, nhân hóa cảm nhận của AI có tác động tích cực đến ý định mua hàng, đồng thời làm gia tăng cả niềm tin và cảm giác bất an của người tiêu dùng. Đáng chú ý, niềm tin đóng vai trò điều tiết theo hướng khuếch đại, trong khi cảm giác bất an đóng vai trò điều tiết theo hướng làm suy yếu mối quan hệ giữa nhân hóa AI và ý định mua hàng. Những phát hiện này góp phần làm rõ tính hai mặt của nhân hóa AI trong bối cảnh mua sắm trực tuyến và gợi ý các hàm ý quan trọng cho doanh nghiệp khi thiết kế và triển khai các hệ thống AI nhân hóa.